درباره کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت»
خرید کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» نوشته دکتر سیما حاتمی و دکتر احسان آقامحمدآقایی از انتشارات مجد، انتخابی ضروری برای دانشجویان دکتری حقوق عمومی، حقوق بینالملل و علوم سیاسی است که به تحلیل فلسفی نسبت قدرت و صلح از هابز و کانت تا فوکو می‌پردازد و پژوهشگران و داوطلبان آزمون‌های تخصصی علاقه‌مند به مبانی نظری امنیت، بازدارندگی و عدالت را هدف قرار می‌دهد.
این کتاب حقوقی، فراتر از توصیف ساده نظریه‌های روابط بینالملل، دکترین مشهور «صلح از طریق قدرت» و روایت خاص «قدرت میانی» را از منظر فلسفه سیاسی، نظریه‌های روابط بینالملل و حقوق عمومی به‌صورت همزمان نقد می‌کند. مؤلفان نشان می‌دهند چگونه قدرتِ مهارنشده به‌نام صلح، به توجیه سلطه می‌انجامد و چگونه قدرتِ قانونمند و مقید به حقوق بینالملل می‌تواند به صلح پایدار نزدیک شود.
وجه تمایز اصلی اثر در پیوند سه حوزه معمولاً جدا از هم است: فلسفه از هابز، کانت، هگل، اشمیت و فوکو؛ نظریه‌های رئالیسم، لیبرالیسم و سازه‌انگاری؛ و حقوق عمومی و بینالملل از منشور ملل متحد تا آرای دیوان بین‌المللی دادگستری. به همین دلیل، خرید کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» برای فهم انتقادی امنیت، بازدارندگی و عدالت، جایگزینی برای متون خشک قانونی ندارد.
کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» برای چه کسانی مناسب است؟
دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری حقوق عمومی و حقوق بینالملل
دانشجویان علوم سیاسی، روابط بینالملل و مطالعات صلح و امنیت
داوطلبان آزمون دکتری حقوق عمومی و علوم سیاسی و مصاحبه‌های علمی
استادان، پژوهشگران فلسفه حقوق و نظریه‌های سیاسی
قضات، وکلا و مشاوران حقوقی علاقه‌مند به مبانی نظری قدرت و مشروعیت
سیاست‌پژوهان، دیپلمات‌ها و کارشناسان حوزه امنیت بینالملل
چرا خرید این کتاب پیشنهاد می‌شود؟ (وجه تمایز اثر)
مسئله اصلی بسیاری از خوانندگان کتابهای حقوقی، فاصله میان نظریه انتزاعی و عمل حقوقی است. این اثر دقیقاً همین خلأ را پر می‌کند: از تحلیل مفهوم ترس بازدارنده در هابز و صلح پایدار کانتی آغاز می‌کند و آن را تا نقد حقوقی اصل منع توسل به زور، امنیت جمعی و رویه دیوان بین‌المللی دادگستری در قضایایی مانند نیکاراگوئه، سکوهای نفتی و سلاح‌های هسته‌ای پیوند می‌زند.
برخلاف منابع عمومی روابط بینالملل که دکترین «صلح از طریق قدرت» را توجیه می‌کنند، رویکرد نویسندگان کاملاً انتقادی است. آنها نشان می‌دهند بازدارندگیِ بدون مهار حقوقی، به تمرکز قدرت، تهدید آزادی‌های عمومی و نقض حاکمیت قانون می‌انجامد. از این منظر، خرید کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» از انتشارات مجد، سرمایه‌گذاری بر یک چارچوب تحلیلی مستقل برای نقد سیاست قدرت در پوشش صلح است.
سرفصل‌ها و مباحث اصلی کتاب
فهرست تفصیلی کتاب در پنج بخش منسجم تنظیم شده است که در ادامه به‌صورت خلاصه و کلیدواژه‌محور معرفی می‌شود:
1. مبانی فلسفی صلح و قدرت: از هابز تا فوکو
بررسی قدرت به‌مثابه شرط امکان صلح در اندیشه هابز، صلح پایدار و جمهوریت در فلسفه کانت، نسبت دولت، جنگ و عقل تاریخی در اندیشه هگل، دوگانه دوست/دشمن در نظریه کارل اشمیت و قدرت مولد و انضباطی در اندیشه میشل فوکو.
2. دکترین قدرت میانی در نظریه‌های روابط بینالملل
تحلیل جایگاه صلح از طریق قدرت در رئالیسم ساختاری و توازن قدرت، لیبرالیسم نهادی و همکاری تحت آنارشی، سازه‌انگاری و نقش هنجارها و هویت‌ها، و نظریه انتقادی روابط بینالملل.
3. پیوند حقوق عمومی و حقوق بینالملل با دکترین صلح
تبیین دولت قانون‌مدار و تفکیک قوا به‌عنوان مهارکننده قدرت، درونی‌سازی حقوق بینالملل در حقوق داخلی، ساختار حقوقی صلح در منشور ملل متحد، نقش نهادهای بین‌المللی و تحلیل آرای دیوان بین‌المللی دادگستری.
4. نقد حقوقی دکترین صلح از طریق قدرت
نقد از منظر حقوق عمومی شامل خطر تمرکز قدرت و تهدید آزادی‌ها، و نقد از منظر حقوق بینالملل شامل توهم بازدارندگی و چالش امنیت جمعی سازمان ملل.
5. قدرت در خدمت خیر یا شر؟ آینده صلح پایدار
تحلیل فلسفی ابزارهای قدرت اقتصادی، نظامی، فرهنگی و حقوقی، تمایز اقتدار، سلطه، زور و نفوذ، و بحث محوری قدرتِ حق در برابر حقِ قدرت.
مشخصات شناسنامه‌ای اثر
این کتاب حقوقی تألیف دکتر سیما حاتمی و دکتر احسان آقامحمدآقایی در نوبت چاپ اول سال ۱۴۰۵ توسط انتشارات مجد منتشر شده است. اثر در قطع وزیری و در ۱۱۸ صفحه با ساختاری دانشگاهی و مستند عرضه شده و شناسنامه کامل نشر شامل شابک در صفحات آغازین کتاب درج شده است. علاقه‌مندان به خرید کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» می‌توانند نسخه اصلی و تضمین‌شده آن را مستقیم از فروشگاه انتشارات مجد تهیه کنند.
سوالات متداول درباره کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت»
۱. آیا خرید کتاب نقد فلسفی دکترین «صلح از رهگذار قدرت» برای آزمون دکتری مناسب است؟
بله. به‌دلیل پوشش همزمان هابز، کانت، هگل، اشمیت و فوکو در کنار رئالیسم و لیبرالیسم و حقوق بینالملل، منبعی ممتاز برای تقویت بنیه تحلیلی داوطلبان دکتری حقوق عمومی و علوم سیاسی است.
۲. تفاوت این اثر با کتابهای خشک حقوق بینالملل چیست؟
این کتاب صرفاً متن معاهدات را شرح نمی‌دهد؛ مبانی فلسفی قدرت را نقد می‌کند و سپس آن را به اصل منع توسل به زور و آرای دیوان بین‌المللی دادگستری پیوند می‌زند. رویکردی انتقادی و میان‌رشته‌ای دارد.
۳. چگونه نسخه اصلی کتاب را از انتشارات مجد بخریم؟
با خرید مستقیم از فروشگاه اینترنتی majdpub.ir از اصالت نسخه، بسته‌بندی مطمئن و ارسال سریع سراسری بهره‌مند می‌شوید و از تخفیف‌های دوره‌ای انتشارات مجد استفاده می‌کنید.
دکترین صلح از طریق قدرت» (Peace Through Strength) یک رویکرد راهبردی در روابط بینالملل است که بر این فرض استوار است: ثبات و صلح زمانی برقرار می‌شود که یک بازیگر (معمولاً دولت) قدرت نظامی، اقتصادی و بازدارندگی کافی داشته باشد تا هرگونه تجاوز یا رفتار خصمانه را برای دشمن بالقوه پرهزینه یا ناممکن کند.پرسش از نسبت میان «قدرت » و «صلح» یکی از مسائل پایدار فلسفه سیاست و حقوق بینالملل است. از یک سو، سنت رئالیسم سیاسی، از هابز تا مورگنتا، بر این باور بوده که قدرت و توان اعمال زور، شرط بقا و امنیت در محیطی ذاتاً مخاطره‌آمیز و آنارشیک است (Morgenthau ۱۹۴۸; Waltz, ۱۹۷۹:۷۹-۱۰۱&۱۶۱-۱۹۳)از سوی دیگر، سنت‌های کانتی و پساکانتی ، به‌ویژه در قالب لیبرالیسم و نظریه‌های هنجاری، بر این نکته تأکید دارند که صلح تنها زمانی پایدار خواهد بود که در قالب نهادهای حقوقی، قواعد عام و رژیم‌های بین‌المللی نهادینه شود, Kant ۱۷۹۵/۲۰۰۶:۹۳-۱۳۰; Habermas, ۱۹۹۶:۸۲-۱۳۱ &۲۸۷-۳۲۸).)
حقوق از دیرباز همواره به عنوان ابزار صلح و انتظام بخش روابط افراد و جوامع بشری مطرح بوده است. قلم فیلسوفان و متفکران مختلفی که به حوزه ی جنگ و صلح پرداخته اند، در نهایت بر واژه ی «صلح» از حرکت باز ایستاده و تلاش نویسندگان برجسته ای چون هوگو گروسیوس نیز در کتاب حقوق جنگ و صلح و کوشش وی برای تبیین دلایل مشروع جنگ, غایتی جز رسیدن به صلح از رهگذر واقعیت جنگ نداشته است. دکترین نوظهوری که روابط بین المللی برخی کشورها را دستخوش تغییرات تازه ای ساخته و در حال سایه افکنی بر غایت مندی صلح به عنوان ابزار می باشد، عبارت از دکترین صلح از طریق قدرت؛ پژوهش حاضر ضمن توصیف و تحلیل این دکترین جدید با بهره گیری از داده های کتابخانه ای، با نقدی فلسفی و نگاهی آینده پژوهانه, در صدد تبیین مسیر احتمالی آینده ی حقوق بین الملل از نگاه دولت ها به آن خواهد بود و در پایان نتیجه می‌گیرد که به منظور مقابله با هرگونه انحراف و تغییر مسیر تکاملی حیات حقوق بین الملل, ضروری است با تاکید بر وحدت و یکپارچگی حقوق بین الملل و جلوگیری از تجزیه و چندپارگی آن, مجال توسعه ی دکترین «صلح از طریق قدرت و زور» را فراهم نکرده, بلکه مفهوم صلح حقوقی را در مقابل آن تقویت کرد.
در سطح تجربی، تاریخ قرن بیستم و بیست‌ویکم نشان داده که نه اتکای صرف به قدرت سخت توانسته صلح پایدار ایجاد کند، و نه اتکای صرف به حقوق و نهادها بدون پشتوانه قدرت، قادر به مهار جنگ و خشونت بوده است. جنگ‌های جهانی، جنگ سرد، سیاست بازدارندگی هسته‌ای، رژیم‌های کنترل تسلیحات، توسعه حقوق بشر، مسئولیت حمایت (Responsibility to Protect – R۲P)و مداخلات بشردوستانه، همه نشان می‌دهند که رابطه میان قدرت و حقوق، رابطه‌ای دیالکتیکی، متناقض‌نما و در عین حال اجتناب‌ناپذیر است (Bull, ۱۹۷۷; Koskenniemi, ۲۰۰۵:۱-۱۰,۱۳۷-۳۵) به دلایل مختلف از جمله عدم تحقق مقررات مربوط به سیستم امنیت جمعی منشور ملل متحد و لزوم پاسخگویی به تهدیدات صلح و امنیت بین المللی از ناحیه مخاصمات بین المللی یا داخلی، مفهومی ذیل مفهوم "حفاظت از صلح" را پدید آورد. در پرتو این امر، مأموریت‌هایی انجام شد که هدف از آن توقف موقت مخاصمات میان طرفه‌های درگیر و فراهم آوردن فضایی برای گفتگو و مذاکره برای نیل به توافق صلح بود، مأموریت‌هایی با ترکیبی عمدتا نظامی که در طیفی از فعالیت‌های منحصرا نظامی تا فعالیت‌های غیر نظامی نوسان داشت. اعاده صلح در این مفهوم تنها بخشی از راه دشوار نیل به صلح بود و "ایجاد صلح" گام دیگری در این راه تلقی می شد. در چارچوب این مفهوم سعی بر آن بود که از طریق توسل به ابزارهای دیپلماتیک، اقناع طرفین درگیر به توقف مخاصمات حاصل آمده و انعقاد پیمان صلح از طریق زور و قدرت طرف قوی تر وفق منطق زور ممکن شود. اما حفظ صلح و ایجاد صلح نتوانستند مانع وقوع مخاصمات شوند و اینجا بود که مفهومی تحت عنوان "تحکیم صلح" سر بر آورد. مفهومی که حلقه نهایی زنجیره انتقال از جنگ به صلح شمرده شده و نشانگر توجه نظام ملل متحد به ریشه ها و علل واقعی مخاصمات و منبعث از رویکردهای نوین به صلح و امنیت یعنی "فرهنگ صلح و امنیت انسانی" و نیز چالش های موجود در دکترین نوظهور صلح از طریق قدرت و زور است.
دکترین «صلح از طریق قدرت» (Peace Through Strength) یکی از مفاهیم مهم در ادبیات راهبردی و مطالعات امنیتی در روابط بینالملل است که بر این فرض بنیادین استوار است که وجود قدرت قابل‌توجه نظامی، اقتصادی و سیاسی می‌تواند مانع بروز تجاوز و درگیری شود. بر اساس این دیدگاه، صلح پایدار نه از طریق ضعف یا انفعال، بلکه از طریق ایجاد توان بازدارندگی مؤثر و نمایش اراده برای استفاده از آن حفظ می‌شود. در این چارچوب، دولت‌ها تلاش می‌کنند با افزایش ظرفیت‌های قدرت سخت، هزینه هرگونه اقدام خصمانه از سوی رقبای بالقوه را به‌گونه‌ای افزایش دهند که آغاز جنگ یا تجاوز برای آنان غیرعقلانی و پرهزینه جلوه کند. از این منظر، قدرت به‌عنوان ابزاری برای پیشگیری از جنگ و حفظ ثبات بین‌المللی تلقی می‌شود (Morgenthau, ۱۹۴۸:۸-۲۵; Waltz, ۱۹۷۹:۱۰۲-۱۲۸).
ریشه‌های فکری این دکترین را می‌توان در اندیشه‌های کلاسیک سیاست و فلسفه سیاسی جست‌وجو کرد. توکودیدس در تحلیل جنگ پلوپونزی نشان داد که روابط میان واحدهای سیاسی در شرایط فقدان اقتدار مرکزی جهانی، اساساً تحت تأثیر ملاحظات قدرت قرار دارد و ضعف یک بازیگر می‌تواند دیگران را به سلطه‌جویی ترغیب کند (Thucydides, trans. ۱۹۷۲:۴۹). در دوران رنسانس، نیکولو ماکیاولی نیز در اثر معروف خود «شهریار» بر ضرورت حفظ قدرت نظامی و آمادگی برای جنگ به‌منظور تضمین ثبات و امنیت سیاسی تأکید کرد (Machiavelli, ۱۵۳۲/۲۰۰۳).همچنین توماس هابز در «لویاتان» با توصیف وضعیت طبیعی به‌عنوان شرایطی مبتنی بر ناامنی و رقابت دائمی، استدلال کرد که امنیت تنها زمانی تضمین می‌شود که قدرتی توانمند برای جلوگیری از خشونت وجود داشته باشد (Hobbes, ۱۶۵۱/۱۹۹۶). این اندیشه‌ها زمینه نظری اولیه برای شکل‌گیری مفهوم صلح از طریق قدرت را فراهم کردند.
در دوره مدرن، با شکل‌گیری نظریه‌های رئالیستی در روابط بینالملل، مفهوم صلح از طریق قدرت صورت‌بندی نظری دقیق‌تری یافت. هانس مورگنتاو، از نظریه‌پردازان برجسته رئالیسم کلاسیک، معتقد بود که سیاست بینالملل اساساً مبارزه‌ای برای کسب و حفظ قدرت است و ثبات در نظام بینالملل تنها در شرایطی شکل می‌گیرد که توازن نسبی قدرت میان دولت‌ها برقرار باشد (Morgenthau, ۱۹۴۸:۱۶۵-۱۷۵). در ادامه، کنث والتز در چارچوب رئالیسم ساختاری استدلال کرد که ساختار آنارشیک نظام بینالملل دولت‌ها را وادار می‌کند برای بقای خود به افزایش قدرت و ظرفیت‌های بازدارندگی روی آورند، زیرا نبود قدرت کافی می‌تواند آنها را در معرض تهدید و تجاوز قرار دهد (Waltz, ۱۹۷۹:۱۰۲-۱۲۸). در این دیدگاه، تقویت قدرت نه صرفاً ابزاری برای سلطه، بلکه راهکاری برای ایجاد بازدارندگی و حفظ ثبات محسوب می‌شود.
این دکترین در قرن بیستم، به‌ویژه در دوران جنگ سرد، به‌طور عملی در سیاست‌های امنیتی قدرت‌های بزرگ نمود یافت. رقابت راهبردی میان ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی بر مبنای اصل بازدارندگی و توازن قدرت شکل گرفت و توسعه گسترده توان نظامی و هسته‌ای با هدف جلوگیری از آغاز جنگ مستقیم دنبال شد. نظریه بازدارندگی هسته‌ای، که بر تهدید متقابل نابودی کامل استوار بود، نمونه‌ای بارز از منطق صلح از طریق قدرت به شمار می‌رود (Schelling, ۱۹۶۶; Gaddis ۲۰۰۵:۱-۱۴ , ۱۹۹-۲۳۱). در این دوره، رهبران سیاسی به‌ویژه در ایالات متحده بارها بر این اصل تأکید کردند که ضعف نظامی می‌تواند دشمنان را به اقدام تهاجمی تشویق کند، در حالی که قدرت و آمادگی دفاعی عامل بازدارنده مهمی در حفظ صلح است.
در دوره پس از جنگ سرد نیز این مفهوم همچنان در ادبیات راهبردی و سیاست خارجی کشورها حضور دارد، هرچند شکل و ابزارهای آن تا حدی تغییر کرده است. علاوه بر قدرت نظامی سنتی، عناصر جدیدی همچون برتری فناوری، توان سایبری، قدرت اقتصادی و نفوذ اطلاعاتی به ابزارهای مکمل بازدارندگی تبدیل شده‌اند. برخی پژوهشگران در این زمینه بر ترکیب قدرت سخت و قدرت نرم برای ایجاد نوعی «بازدارندگی جامع» تأکید کرده‌اند (Nye, ۲۰۰۴:۳۳-۵۴). به این ترتیب، دکترین صلح از طریق قدرت همچنان به‌عنوان یکی از چارچوب‌های مهم تحلیل رفتار دولت‌ها در محیط امنیتی بین‌المللی مورد توجه قرار دارد، هرچند همزمان با نقدهایی درباره خطر مسابقه تسلیحاتی، افزایش هزینه‌های نظامی و احتمال سوءمحاسبه در روابط میان قدرت‌ها مواجه است (Jervis, ۱۹۷۸:۲۰۰-۲۵۰.)
در این بستر، دکترین «صلح از طریق قدرت» به شکل کلاسیک خود، معمولاً بر انباشت و نمایش قدرت سخت توسط یک یا چند قدرت بزرگ برای بازدارندگی دشمنان و تثبیت نظم مورد نظر آنها مبتنی بوده است. این دکترین، در قالب‌های مختلف، از «بازدارندگی هسته‌ای» تا «توازن قدرت»، در ادبیات سیاست بینالملل جا افتاده است (Schelling, ۱۹۶۶:۳۵-۹۲ ) اما تحول ساختار نظام بینالملل، ظهور قدرت‌های میانی و منطقه‌ای، افزایش تراکم نهادهای بین‌المللی، و گسترش هنجارهای حقوقی، نشان می‌دهد که دیگر نمی‌توان صلح را صرفاً محصول اراده و قدرت چند هژمون دانست.
اینجاست که نیاز به بازتعریف این دکترین در قالب «صلح از طریق قدرت میانی» مطرح می‌شود. در این برداشت، قدرت‌های میانی، که نه در موقعیت هژمونیک هستند و نه صرفاً بازیگران حاشیه‌ای، با اتکا به ترکیبی از ظرفیت‌های سخت و نرم، تلاش می‌کنند از طریق مشارکت فعال در نهادهای بین‌المللی، میانجی‌گری در تعارضات، تثبیت رژیم‌های حقوقی، و ایجاد شبکه‌های همکاری منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای، شرایطی را مهیا کنند که در آن صلح نه محصول فرمان از بالا، بلکه برآیند توازن نهادمند قدرت و حقوق باشد (Cooper et al., ۱۹۹۳; Jordaan, ۲۰۰۳:۸۵-۱۰۲).
این جستار تحلیلی می‌کوشد دکترین «صلح از طریق قدرت میانی» را بر سه ستون نظری و تحلیلی استوار کند:
۱. مبانی فلسفی و نظری: نسبت قدرت، صلح و قانون در آثار هابز، کانت، هگل، اشمیت و فوکو؛
۲. چارچوب‌های حقوق عمومی: نقش دولت، قانون اساسی و تفکیک قوا در درون‌سازی هنجارهای صلح و نظم؛
۳. حقوق بینالملل و روابط بینالملل: نقش منشور ملل متحد، اصل منع توسل به زور، امنیت جمعی، مسئولیت حمایت و نقش قدرت‌های میانی در این ساختار.
پرسش‌های اصلی تحقیق به‌صورت زیر صورت‌بندی می‌شوند:
- دکترین «صلح از طریق قدرت میانی» چه تمایزی با دکترین کلاسیک «صلح از طریق قدرت» دارد؟
- چگونه می‌توان این دکترین را در چارچوب فلسفه سیاسی و نظریه‌های روابط بینالملل، به‌گونه‌ای سازگار و قابل دفاع صورت‌بندی کرد؟
- چه نسبتی میان قدرت‌های میانی، حقوق عمومی و حقوق بینالملل در تحقق صلح وجود دارد؟
- تا چه حد می‌توان روی این دکترین به‌عنوان الگویی هنجاری برای نظم چندقطبی معاصر حساب کرد؟
ریشه‌های تاریخی دکترین «صلح از طریق قدرت
صلح در مفهوم کلاسیک خود، به «نبود جنگ» تعبیر شده که امروزه به آن «صلح منفی یا سلبی» گفته می شود. منشور ملل متحد همین‌گونه از صلح را ارج نهاده و مهمترین هدف سازمان را به صراحت در بند ۱ ماده ۱، حفظ صلح و امنیت بین المللی قرار داده است و شورای امنیت نیز با اختیاراتی کم‌نظیر در جهت اعتلای این هدف مجهز شده است. از سوی دیگر، وفق بند ۳ ماده ۲ منشور از کلیه اعضاء ملل متحد می‌خواهد که اختلافات خود را با توسل به شیوه های مسالمت آمیزی حل و فصل کنند که صلح و امنیت بین المللی و عدالت را به خطر نیفکنند. از سال ۱۹۴۵ و تأسیس سازمان ملل متحد به این طرف، آنچه به عنوان حقوق بینالملل مدرن شناخته شده، تا حد زیادی از همین الگوی مصرّح در بند ۳ ماده ۲ منشور نشأت گرفته و آنچه از صلح مدنظر است، غالباً همان مفهوم منفی صلح است که در زمان تعارض، بر عدالت رجحان داده شده تا تهدیدات علیه امنیت بین‌المللی خنثی شوند. این در حالی است که مفهوم صلح اعم است از «صلح منفی » و «صلح مثبت »؛ در چهارچوب «صلح مثبت» نه تنها عدالت در تعارض با صلح قرار نمی گیرد، بلکه تحقق عدالت لازمه ایجاد صلح ساختاری است. این نگاه و قرائت جامع است که موضوع مطالعات صلح قرار گرفته و به زعم یوهان گلتونگ نروژی که وی را پدر مطالعات صلح در جهان نام نهاده اند، از دهه ۱۹۵۰ به این سو، رفته‌رفته جای خود را در مباحث آکادمیک باز کرده و امروزه به یکی از مهمترین گفتمان های مهم بدل شده است. امروزه صلح از طریق قدرت رویکرد جدیدی را از صلح ایجابی و به سوی صلح ایجابی و مثبت طی کرده که نتایج آن در خدمت شر است و مثبت از حیث نتیجه برآورد نمی شود.
این شعار معروف که «اگر صلح می‌خواهی برای جنگ آماده باش» ابتدا در دوران امپراتوری روم به کار رفت و نشان‌دهنده اهمیت آمادگی نظامی برای حفظ امنیت و جلوگیری از تهاجمات بود. امپراتور هادریان با ساخت دیوار و تقویت نیروهای نظامی، نشان داد که حضور نظامی در مرزها می‌تواند عامل بازدارنده‌ای قوی برای دشمنان باشد. این ایده بعدها در قرون وسطی و دوران مدرن به عنوان پایه سیاست‌های دفاعی و نظامی بسیاری از دولت‌ها، به ویژه قدرت‌های استعماری، به کار رفت.
در قرن بیستم، این دکترین در سیاست آمریکا شکل مشخص‌تری به خود گرفت. دوایت آیزنهاور در دوران ریاست جمهوری‌اش این مفهوم را به عنوان راهبرد مقابله با شوروی در جنگ سرد معرفی کرد. او معتقد بود که بازدارندگی از طریق قدرت نظامی برتر می‌تواند از وقوع جنگ جلوگیری کند و امنیت ملی را تضمین نماید. رونالد ریگان نیز با شعار «صلح از طریق قدرت» برنامه تسلیحات دفاعی را به شدت افزایش داد و معتقد بود که داشتن نیروی نظامی برتر، دشمنان را از هرگونه اقدام تجاوزکارانه باز می‌دارد.اما ترامپ در ادامه این راه، دکترین را به سوی سیاستی تهاجمی و مبتنی بر فشار حداکثری تغییر داد. او این دکترین را نه فقط برای بازدارندگی، بلکه برای اعمال اراده آمریکا از طریق زور، جنگ اقتصادی و نظامی به کار می‌گیرد. این تفاوت ظریف اما بسیار مهم، از «صلح از طریق قدرت» به «صلح از طریق جنگ» منتقل شده است. دونالد ترامپ علاقه خاصی به استفاده از مفهوم «صلح از طریق قدرت» دارد و در سخنرانی‌های متعدد خود از آن برای توجیه سیاست‌هایش بهره برده است. این ادبیات بیانگر رویکردی است که در آن استفاده از قدرت نظامی به عنوان ابزاری برای تحمیل اراده و تسلیم دشمنان مطرح می‌شود.
در دوره دوم ریاست جمهوری ترامپ( در ۲۰۲۵-۲۰۲۶) میلادی ، افزایش بودجه نظامی و اجرای سیاست‌های فشار حداکثری علیه ایران و دیگر رقبای آمریکا، بخش اصلی این دکترین را تشکیل داد. حملات نظامی و ترور شخصیت‌های کلیدی، تحریم‌های گسترده اقتصادی و تهدید نظامی به عنوان ابزارهای اصلی به کار گرفته شدند تا سیاست خارجی آمریکا را به شدت تهاجمی کنند. این رویکرد باعث افزایش تنش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی شده و به جای ایجاد امنیت، بحران‌های جدیدی به همراه آورده است. این دکترین امروزه به دکترین ترامپ هم نام گذاری شده است.
روش تحقیقی در این نوشتار، تحلیلی-نظری و مبتنی بر خوانش انتقادی و تطبیقی متون فلسفی، نظریات روابط بینالملل، و اسناد بنیادین حقوق بینالملل (خصوصاً منشور ملل متحد، اساسنامه دیوان بین‌المللی دادگستری، و اسناد مرتبط با حقوق بشر و (R۲P) است
پایداری دکترین صلح از طریق قدرت در نظام بینالملل را می‌توان ناشی از کارکرد دوگانه آن دانست: نخست، ظرفیت بازدارندگی که از طریق ایجاد تهدید معتبر علیه متجاوز بالقوه حاصل می‌شود؛ دوم، ایجاد نوعی پیش‌بینی‌پذیری رفتاری در میان دولت‌ها. نظریه‌پردازان بازدارندگی استدلال می‌کنند که تهدید تنها زمانی بازدارنده است که دو شرط اصلی برقرار باشد: «قابلیت واقعی برای وارد آوردن هزینه سنگین» و «اراده سیاسی برای استفاده از این قابلیت» (Schelling, ۱۹۶۶:۱-۳۴). بنابراین، قدرت صرفاً به معنای انباشت تجهیزات نظامی نیست، بلکه ترکیبی از توان، اراده، و اعتبار تهدید است. اگر یکی از این سه عنصر تضعیف شود، بازدارندگی اثر خود را از دست می‌دهد و دکترین صلح از طریق قدرت دچار ناکارآمدی می‌شود.
یکی دیگر از ابعاد مهم این دکترین، تأثیر آن بر شکل‌دهی به رفتار ائتلاف‌ها و اتحادهای منطقه‌ای است. پژوهشگران رئالیسم تدافعی و تهاجمی معتقدند که رفتار دولت‌ها نسبت به افزایش قدرت یکدیگر به شکل‌های متفاوتی بروز می‌کند. بر اساس رئالیسم تدافعی، افزایش قدرت یک دولت با هدف بازدارندگی، معمولاً باعث ایجاد نوعی «موازنه‌سازی» از سوی دیگر بازیگران می‌شود، در حالی که رئالیسم تهاجمی معتقد است که دولت‌ها ممکن است این رفتار را به‌عنوان زمینه‌سازی برای سلطه تعبیر کنند و به سمت رقابت شدید امنیتی حرکت کنند (Walt, ۱۹۸۷; Mearsheimer, ۲۰۰۱). در نتیجه، دکترین صلح از طریق قدرت در برخی موارد می‌تواند موجب افزایش بی‌اعتمادی و تشدید رقابت تسلیحاتی در سطح منطقه‌ای شود.
در دهه‌های اخیر، مفهوم قدرت در روابط بینالملل دچار تحول شده و شکل‌های جدیدی از قدرت، مانند قدرت سایبری، قدرت فضایی و قدرت فناوری‌های پیشرفته، وارد محاسبات امنیتی شده‌اند. این تغییرات باعث شده‌اند که برداشت جدیدی از دکترین صلح از طریق قدرت شکل گیرد که در آن، قدرت نظامی سنتی تنها یکی از عناصر بازدارندگی تلقی می‌شود و قدرت اطلاعاتی، تکنولوژیک و اقتصادی نیز نقش فزاینده‌ای ایفا می‌کنند (Nye & Owens, ۱۹۹۶:۲۰-۳۶ ). در این چارچوب جدید، قدرت مبتنی بر داده، هوش مصنوعی و توان سایبری می‌تواند نتایج بازدارنده‌ای معادل، و گاه حتی قوی‌تر از تسلیحات سنتی ایجاد کند. به این معنا، بازدارندگی چندلایه جایگزین بازدارندگی تک‌بُعدی شده است.
با این حال، یکی از نقدهای اصلی به دکترین صلح از طریق قدرت، ماهیت پویای «معضل امنیتی» است. طبق الگوی «مدل مارپیچی» رابرت جرویس، افزایش قدرت یک دولت—اگر با اهداف دفاعی صورت گیرد—می‌تواند از سوی دیگر بازیگران به‌عنوان تهدید تلقی شود. این سوءتفاهم ساختاری موجب می‌شود که طرف مقابل نیز برای افزایش قدرت خود اقدام کند، که نتیجه آن رقابت تسلیحاتی و کاهش امنیت متقابل است (Jervis, ۱۹۷۸:۱۶۷-۲۱۴). بنابراین، دکترین صلح از طریق قدرت در برخی شرایط، برخلاف هدف اعلام‌شده خود، می‌تواند تبدیل به عامل بی‌ثباتی شود.
علاوه بر این، محدودیت‌های اقتصادی نیز بر کارآمدی این دکترین تأثیر می‌گذارد. حفظ آمادگی نظامی سطح‌بالا نیازمند هزینه‌های پایدار است و فشار بودجه‌ای ناشی از آن ممکن است منابع لازم برای توسعه اقتصادی و اجتماعی را کاهش دهد. طبق پژوهش‌های اقتصاد سیاسی امنیت، دولت‌هایی که با محدودیت‌های مالی روبه‌رو هستند، معمولاً قادر به حفظ سطحی از قدرت که بتواند بازدارندگی معتبر ایجاد کند نیستند و همین امر ممکن است اعتبار تهدید آنها را زیر سؤال ببرد (Buzan, ۱۹۹۱:۲۳-۵۶). در نتیجه، استفاده از این دکترین در بلندمدت مستلزم توازن میان نیازهای امنیتی و اقتصادی است.
از سوی دیگر، برخی تحلیلگران معتقدند که دکترین صلح از طریق قدرت زمانی بیشترین کارایی را دارد که با ابزارهای دیپلماتیک و قدرت نرم ترکیب شود. تجربه روابط بینالملل در دوران پساجنگ سرد نشان داده است که اتکا به قدرت سخت به‌تنهایی نمی‌تواند ثبات پایدار ایجاد کند، مگر آنکه با مذاکره، همکاری منطقه‌ای، رژیم‌های بین‌المللی و ابزارهای نفوذ نرم همراه باشد. این رویکرد تلفیقی که تحت عنوان «بازدارندگی هوشمند» یا (Smart Deterrence) شناخته می‌شود، تلاش می‌کند شکاف میان قدرت سخت و نرم را کاهش داده و سازوکاری جامع‌تر برای ایجاد صلح پایدار فراهم سازد (Nye, ۲۰۰۴:۳۰-۳۲).