سازمان بین المللی کار

بشر از همان آغاز خلقت در پى نیل به آرمان‌هاى والایى
همچون آزادى و برابرى بوده و در این راه پرچالش از ادیان الهى، رهبران مذهبى، متفکرین
و فرهیختگان یارى جسته است. وقوع انقلاب صنعتى و پیامدهاى مثبت و منفى آن بسیارى جوامع
اروپایى و آمریکایى را بر آن داشت تا راهکارها و تدابیر مناسبى براى افزایش رشد اقتصادى
و نیز مقابله با تبعات زیانبار آن بیندیشند.

استثمار طبقه‌ى کارگر توسط سرمایه‌داران کار را بدان جا
کشاند که سبب گسترش فقر و دیگر ناهنجارى‌هاى اجتماعى شد. نارضایتى کارگران از وضع موجود،
آنان را به سوى تشکیل اتحادیه‌هاى کارگرى سوق داد. از سوى دیگر بسیارى از دولتمردان
و سیاستگذاران (برخى با انگیزه‌هاى انسان دوستانه و برخى براى حفظ جایگاه خود) چاره‌ى
کار را در قانونمند ساختن روابط کار دانستند. از همین دوران بود که رفته رفته قوانین
کار در شکل ابتدایى و بسیار محدود پایه‌گذارى شد.

دنیا در آغاز قرن بیستم شاهد دو واقعه‌ى تأثیر گذار بر
عرصه‌ى روابط کار بود. نخست، وقوع انقلاب روسیه که با کشتار وسیع خانواده سلطنتى همراه
شد و دیگرى (که بسیار پر اهمیت‌تر از رویداد نخست بوده است)، وقوع جنگ جهانى اول و
نتایج مخرب آن بود. این وقایع تکان دهنده، ترس زیادى را بر دل سرمایه‌داران و دولتمردان
افکند و قدرت طبقه‌ى  کارگر را که در آن زمان
دو چندان شده بود، به رخ دولت‌ها کشید. با فروکش کردن شعله‌هاى جنگ و در پى قرارداد
صلح و همزمان با تأسیس جامعه‌ى  ملل، سازمان
بین‌المللى کار که اکنون به عنوان قدیمى‌ترین سازمان جهان شمول و فراگیر بین‌المللى
قلمداد مى‌شود، پا به عرصه وجود گذاشت. بعدها حتى با انحلال جامعه‌ى ملل، سازمان بین‌المللى
کار، در قالب یک نهاد تخصصى وابسته به سازمان ملل متحد، فعالیت خود را ادامه داد.

اساسنامه‌ى سازمان و اعلامیه‌ى  فیلادلفیا نه فقط در عرصه حقوق و روابط کار بلکه
در زمینه حقوق بشر تأثیرگذار بوده‌اند. دو سند فوق‌الذکر،الگویى شایسته براى اسناد
مهمى همچون اعلامیه‌ى جهانى حقوق بشر و بسیارى از اسناد مرتبط محسوب مى‌شوند. حقوق
بنیادین کار و یا حقوق اساسى و انسانى کار، مشتمل بر اسنادى در زمینه‌ى  لغو کار اجبارى، تساوى مزد در مقابل کار هم ارزش،
منع تبعیض در اشتغال و حرفه، ممنوعیت کار کودکان، آزادى انجمن‌ها و حق تشکل مى‌باشد
که هر یک جزئى مهم از حقوق بشر را تشکیل مى‌دهند.

البته مصوبات سازمان بین‌المللى کار به موضوعات فوق محدود
نمى‌شود و طیف گسترده‌اى از مفاهیم مربوط به حقوق کار را در برمى‌گیرد. از دیگر خصیصه‌هاى
سازمان بین‌المللى کار، شرکت نمایندگان کارگران و کارفرمایان در کنار نمایندگان دولت‌ها
در ارکان سه‌گانه‌ى سازمان و کمیته‌هاى مختلف آن است.

سازمان بین‌المللى کار که به منظور بهبود و ارتقاى شرایط
کار و نیل به عدالت اجتماعى در سطح جهان ایجاد شده داراى چهار هدف راهبردى به شرح زیر
است :

ـ ارتقاى حقوق بنیادین کار؛

ـ ایجاد فرصت‌هاى بیشتر براى زنان و مردان به منظور دستیابى
به درآمد کافى و شغل مناسب؛

ـ افزایش پوشش و کارآیى حمایت‌هاى اجتماعى براى همه؛

ـ تقویت سه جانبه‌گرایى و گفتگوهاى اجتماعى.

پیگیرى مجدانه و اجراى صحیح راهبردهاى مذکور راه را براى
دستیابى ابناء بشر به کارى شایسته، شرافتمندانه و مولد هموار مى‌سازد.

سازمان بین‌المللى کار علاوه بر تنظیم و تصویب اسناد در
قالب مقاوله نامه و توصیه‌نامه و ایجاد معیارهاى بین‌المللى کار، بر حسن اجراى آن‌ها
نیز نظارت مى‌کند و ساز و کارهایى را براى پیشبرد این امر تدارک دیده است.

همچنین سازمان اقدامات گسترده‌اى در سطوح جهانى، منطقه‌اى
و کشورى به انجام مى‌رساند. این اقدامات از طریق دفاتر منطقه‌اى و کشورى در اقصى نقاط
جهان و با نظارت فائقه سازمان به مرحله اجرا درمى‌آیند.

از دیگر اقدامات سازمان بین‌المللى کار، ارائه‌ى کمک‌هاى
فنى در زمینه‌هاى مرتبط با حوزه‌ى روابط کار و حقوق کار مى‌باشد.

پژوهش حاضر تنها در جهت معرفى ارکان، اهداف، وظایف و اقدامات
سازمان بین‌المللى کار تنظیم شده است. از همین روى سعى نگارنده در آن بوده تا حتى‌الامکان
گام در وادى پرسنگلاخ و چالش برانگیز تفسیر و تبیین مسائل تخصصى حقوق و روابط کار ننهد.

 آن چه که تقدیم
حضورتان شده است، حاصل قریب به سه سال تلاش و ممارست پیگیرانه بوده، لیکن خالى از اشکال
و ایراد نیست.

امید است این کتاب مورد استفاده‌ى  علاقمندان، پژوهشگران و دانشجویان حوزه‌هاى حقوق
کار، روابط کار، حقوق بین‌الملل کار و غیره قرار گیرد.

کتاب «سازمان بین‌المللى کار» مشتمل بر دو فصل است. فصل
اول به تاریخچه‌ى حقوق بین‌الملل کار، تأسیس سازمان بین‌المللى کار و ساختار آن اختصاص
داده شده است و در فصل دوم اهداف راهبردى، اقدامات و مصوبات سازمان بین‌المللى کار
مورد بررسى قرار گرفته است.