گفت و گوی اجتماعی در حقوق کار

سازمان بین‌المللى کار در سال 1919، به عنوان یک ساختار سه جانبه منحصر به فرد، با هدف «صلح پایدار و جهانى»، تحقق عدالت اجتماعى، امنیت انسانى و صلح تأسیس شد. از جمله اهداف استراتژیک سازمان، تقویت سه جانبه‌گرایى و گفتگوى اجتماعى است. گفتگوى اجتماعى و سه جانبه‌گرایى ابزارهایى دموکراتیک و ارزشمند در توجه به ذى‌نفعان اجتماعى، برقرارى اجماع، کمک به گسترش موازین بین‌المللى کار و همچنین بررسى طیف گسترده‌اى از مسایل کارى که شرکاى اجتماعى در آن نقش منحصر به فرد، قانونى و مستقیم را ایفا مى‌کنند، هستند.

اهمیت سه جانبه گرایى سازمان از آن جهت که سازمان بین‌المللى کار تنها سازمان بین‌المللى است که در آن دولت‌ها و نمایندگان کارفرمایان مى‌توانند آزادانه به تبادل آراء و دیدگاه‌ها و تجارب خود بپردازند و مکانیزم‌هاى دایمى گفتگو و ساختار اجماع را گسترش دهند.

تقویت سه جانبه‌گرایى و گفتگوى اجتماعى یکى از چهار اهداف راهبردى و استراتژیک و یکى از اصول اساسى سازمان بین‌المللى کار است که در اعلامیه فیلادلفیا انعکاس یافته است. در کنفرانس بین‌المللى کار 1996 در خلال بحث و مذاکره عمومى بر روى مشاوره سه جانبه گرایى در سطح ملى، در سیاست‌ها و برنامه‌هاى سیاسى و اجتماعى، سه جانبه‌گرایى و گفتگوى اجتماعى نیز مورد بحث و مذاکره قرار گرفت. اما موضوع گفتگوى اجتماعى به مفهوم امروزى آن پس از گزارش مدیر کل دفتر بین‌المللى کار در سال 1999 در دستور اصلى سازمان بین‌المللى کار قرار گرفت. وى آن را این گونه تعریف نمود: «گفتگوى اجتماعى شامل همه انواع مذاکره، مشاوره، و تبادل اطلاعات بین نمایندگان دولت، کارگران و کارفرمایان در خصوص منافع مشترک و مرتبط با سیاست‌هاى اقتصادى و اجتماعى است».این فرآیند مجدداً در سال 2002 که قطعنامه سه جانبه‌گرایى و گفتگوى اجتماعى تصویب شد، مورد بحث قرار گرفت.

گفتگوى اجتماعى و سه جانبه‌گرایى فرآیندهایى پویا، تلفیق کننده و تفکیک کننده هستند که ظرفیت و توانایى ویژه و پتانسیل فراوانى را براى مشارکت در پیشرفت بسیارى از مسایل و وضعیت‌هاى دشوار و بحران‌زا، از جمله در وضعیت‌هاى جهانى‌سازى، اتّحاد و تحولات منطقه‌اى، دارند.

گفتگوى اجتماعى ـ که از مهم‌ترین وجوه و مؤلفه‌هاى کار شایسته است ـ در شکلهاى مختلف و در سطوح گوناگون مورد توجه واقع شده است که به نوبه خود مى‌تواند الزام‌آورترین توافق‌نامه‌ها، یا توصیه نامه‌هاى غیررسمى و یا صرفاً تبادل اطلاعات باشد. از سطوح مختلف گفتگوى اجتماعى که این کتاب به آن مى‌پردازد گفتگوى اجتماعى در سطح ملى است. این سطح از فرآیند گفتگو به ارتباط و همکارى میان شرکاى اجتماعى، یعنى اتحادیه‌هاى کارگرى و کارفرمایى با دولت، مى‌پردازد و طیف وسیعى از مباحث مربوط به روابط کار و چالشهاى اقتصادى و اجتماعى را در بر مى‌گیرد. تجارب حاصله از کشورهاى مختلف گواه بر این است که پایدارى و موفقیت اقتصادى و توسعه اجتماعى با عمل یک جانبه دولت‌ها، کارفرمایان و یا کارگران از سوى هر یک از آنها حاصل نمى‌شود.

با این اوصاف و بیانات، سازمان بین‌المللى کار همواره در جهت پیشبرد اهداف خود، توسعه و ترویج آنها در میان کشورهاى در حال توسعه، توسعه یافته و پیشرفته و نیز تشویق و ترغیب دولت‌ها و سیاست‌گذاران بخش‌هاى مختلف اقتصادى و اجتماعى اقدام به اجراى پروژه‌ها و طرح‌هاى مختلف و متنوعى در ابعاد گوناگون در سطح جهان مى‌کند. از دیگر اقدامات مهم سازمان، انتشار و به اشتراک گذاشتن مطالعات و تجارب حاصله مى‌باشد. کتاب حاضر ترجمه‌اى کامل از منابع و انتشارات سازمان مى‌باشد.

ترجمه حاضر از سه بخش مجزا تشکیل مى‌شود :

ـ «بخش اول این کتاب ترجمه کاملى از کتاب آقاى جانکو ایشیکاوا، تحت عنوان "Key Features of National Social Dialogue : a Social Dialogue Resource Book Features of National Social" مى‌باشد، که در سال 2003 از سوى  انتشارات سازمان بین‌المللى کار منتشر شده است.

ـ بخش دوم کتاب نیز ترجمه کتاب"Social Dialogue for Work Decent"  از آقاى ساروش کورویلا مى‌باشد، که در سال 2003 از سوى سازمان بین‌المللى کار منتشر شده و در سال 2006 ویرایش شده است.

ـ در نهایت اینکه بخش سوم ترجمه کامل مقاله‌اى است تحت عنوانSocial" Dialogue at work Voices and  choices for women and men" که در سال 2010 از سوى دفتر بین‌المللى کار منتشر شده است.

مى‌توان با اطمینان گفت که این کتاب، اولین ترجمه و اولین منبع موجود در ارتباط با گفتگوى اجتماعى در حوزه حقوق کار مى‌باشد، و گامى است ناچیز در پر کردن خلاء و کاستى‌هاى موجود در زمینه برنامه کار شایسته و گفت و گوى اجتماعى.انتظار مى‌رود که اساتید بزرگوار، دانشجویان، پژوهشگران و محققان محترم راهنمایى، پیشنهادات و انتقادات ارزنده خود را به مترجم ارایه فرمایند، تا در انجام مطالعات و پژوهش‌هاى آتى مورد استفاده قرار گیرد.