در گستره‌ پرشتاب و پیچیده‌ قضایی، زمان از گران‌بهاترین سرمایه‌های‌ دادرسان و حقوق‌دانان است. تجربه‌ سال‌ها خدمت در کسوت دادرس، نیاز مبرمی را آشکار ساخت: دسترسی فوری، منسجم و جامع به متون قانونی، همراه با پیشینه‌های فقهی، سیر تقنینی، دیدگاه‌های دکترینی و رویه‌های قضایی مرتبط با هر ماده‌ قانونی. حجم انبوه پرونده‌ها و فرصت محدود برای پژوهش‌های گسترده، ایجاب می‌کند تا منابعی فراتر از متون قانونی، در دسترس باشد؛ منابعی که در کمترین زمان، اطلاعات ضروری را فراروی قاضی و وکیل قرار دهد.

بر همین اساس، این دانشنامه با هدف پاسخگویی به این نیاز اساسی تدوین شده است. ساختار ارائه‌ اطلاعات در آن، به گونه‌ای طراحی گردیده که با تمرکز بر هر ماده از قانون آیین دادرسی مدنی، خواننده را گام به گام از مبانی تا کاربردی‌ترین نکات رهنمون می‌سازد:

نخست، مبانی فقهی و حقوقی که پشتوانه‌ مقرره‌اند، تبیین می‌شوند تا درک عمیق‌تری از خاستگاه قاعده حاصل آید.

سپس، سیر تقنینی و مواد قانونی پیشین که ماده‌ کنونی از آن‌ها اقتباس یا تکامل یافته، مورد اشاره قرار می‌گیرد تا تحول قاعده روشن گردد.

در ادامه، ارتباط نظام‌مند با سایر مواد قانونی لازم‌الاجرا نشان داده می‌شود تا ماده در انزوای تفسیری نماند و شبکه‌ هنجاری پیرامون آن آشکار شود.

پس از آن، شرح مختصر و گزیده‌ای از دیدگاه‌های برجسته‌ و همچنین نظرات مطرح‌شده در نشست‌های قضایی ارائه می‌گردد تا غنای علمی و کاربردی بحث افزایش یابد.

در پایان هر بخش، خلاصه‌ای از آرای وحدت‌رویه‌ هیئت عمومی دیوان عالی کشور و نظریات مشورتی اداره‌ حقوقی قوه‌ قضاییه مرتبط با آن ماده، گنجانده شده است تا رویه‌ مسلط و تفسیر معتبر قضایی به سرعت قابل مراجعه باشد.

امید است این مجموعه که حاصل تلفیق نظریه و عمل و تلاشی برای سهولت دسترسی به لایه‌های گوناگون دانش حقوقی است، بتواند هم‌راه و هم‌یار قابل اعتماد قضات، وکلا، دانشجویان و تمامی پژوهندگان و فعالان عرصه‌ حقوق باشد تا در فرآیند دقت‌ بخشیدن به استدلال و تسریع در رسیدگی، نقشی هر چند کوچک ایفا نماید.