1- مروری بر کلیات حقوق سلامت
2- حقوق بشر و حق سلامت
3- حقوق مراقبت سلامت
4- اخلاق زیستی (بیواتیک)
5- حقوق سلامت عمومی
طی دهههای اخیر شاهد افزایش تعداد رشتههای جدید و در نتیجه تلاقی رشتهها بهویژه در ترکیب با علم حقوق هستیم؛ و همین امر موجب شکلگیری علوم میانرشتهای نظیر حقوق پزشکی و حقوق سلامت شدهاست. برنامههای تحصیلی میانرشتهای میتوانند نقش ارزندهای در انسجام آموزش عمومی ایفا کنند. بر اساس شواهد موجود، این برنامههای تحصیلی مهارتهای دانشجویان را در استنتاج مسائل و تفکرات نقادانه تقویت کرده، حساسیت آنـان را نسبت به مسائل اخـلاقی و حقوقی برانگیخته و بـا افزایش آگاهی و گسترش افـق دیدشان، باعث ارتقای عملکرد حرفهای آنها در آینده شغلیشان میشود. امروزه، مراکز دانشگاهی نیاز به فعالیتهای میانرشتهای را به خوبی احساس کرده و برای گسترش سطح ارتباطات با جامعه، عبور از این حد و مرزها را ضروری میدانند. یکی از این حوزه های مهم پیوند مبارک میان حقوق با سلامت است که باعث پیدایش رشته دانشگاهی حقوق سلامت شده است.
حقوق سلامت یک حوزه میانرشتهای است که نه تنها به پزشکی و حقوق، بلکه به موضوعات اقتصادی و اجتماعی نیز مربوط میشود. بنابراین، ضروری است که دانشجویان مربوطه، به عنوان متخصصان آتی، از اصول و مبانی حقوق به عنوان مقدمهای برای ورود به حوزه حقوق سلامت آگاهی کامل داشته باشند. البته، علاوه بر متخصصان مراقبت سلامت، لازم است عموم مردم نیز بهعنوان بیمار، مراجعهکننده و یا اقوام بیمار از مسائل حقوقی این حوزه کاملاً آگاه باشند.
عدم آگاهی از ابتداییترین مسائل حقوقی بهطور مکرر باعث بروز مشکلات عدیده برای بسیاری از مردم و دست اندرکاران سلامت شدهاست، لذا آشنایی با مسائل و مقررات حقوقی جهت حفظ حقوق سلامت، برای تمامی کارکنان این بخش بسیار سودمند میباشد. امید است همکاران عزیز، اعم از اعضای هیأت علمی و شاغلان نظام سلامت، در این کتاب بتوانند با کلیات علم حقوق آشنایی پیدا کرده و در زندگی اجتماعی، فردی و حرفهای خود از آن بهرهمند گردند.
امروزه، با توجه به گسترش ارتباط میان صنعت و خدمات مراقبت سلامت با حقوق در تمامی شاخههای تخصصی و چالشهای جدید فراروی حقوقدانان و متخصصان مراقبت سلامت (صاحبان حرف پزشکی)، حقوق سلامت به یکی از مباحث مهم برای دانشجویان حقوق و علوم پزشکی از مقطع کارشناسی تا دکترای تخصصی تبدیل شده است، لذا با عنایت به ضرورت تدریس جوانب مختلف حقوق سلامت، حدود و ثغور مسئولیت مدنی، کیفری و انضباطی مربوط به صاحبان این حرفهها، مهـمترین مسائل روز شاغلان مزبور در این مجموعه بحث و بررسی شده است.
در این مجموعه، به بحث در مورد حوزههای مختلف حقوق سلامت، بهویژه مسائل اخلاقی و حقوقی پیرامون آن از رویکرد مجامع حقوقی و قانونگذاران کشورهای پیشرو از قبیل ایالات متحده امریکا و انگلستان پرداخته می شود تا به قانونگذاری و مباحث پیرامون آن به کشورهای در حال توسعه ای نظیر ایران کمک کند. این مجموعه تألیفی که شامل بیش از پانصد منبع معتبر از کتب، مقالات و اسناد حقوقی است، علاوه بر این که برای دانشجویان، دانشپژوهان و متخصصان رشتههای علوم پزشکی یا مراقبت سلامت مفید میباشد، برای افرادی نظیر مدیران بیمارستانها، وکلا، قضات، اعضای کمیتههای اخلاق، سیاستگذاران و قانونگذاران بخش سلامت و تمامی کسانی که لازمه کار آنها آگاهی از مسائل اخلاقی و حقوقی آن حوزه میباشد نیز میتواند بسیار سودمند باشد. رویکردهای مطرح شده در خصوص حقوق سلامت هر یک بر بعد خاصی از این حقوق شامل حقوق فردی، اجتماعی و عمومی، اخلاقی و حقوق سلامت مبتنی بر حقوق اساسی بشر تأکید دارند. به همین علت، طبیعی است که برخی مطالب با یکدیگر تداخل داشته باشند، لذا عناوین گاهی شبیه یکدیگر هستند، اما محتوا از رویکرد دیگری که برگرفته از عنوان مربوطه است، نشأت گرفته است.
تقسیمبندی بخشهای این کتاب بر اساس اصول اولیه حقوقی انجام شده است. اصل حق سلامت به عنوان یکی از حقوق بشریت و مقدمه ورود به مسائل فردی (حقوق مراقبت سلامت) و مسائل اجتماعی (حقوق سلامت عمومی) است. اما بیواتیک به عنوان حوزه ای مرتبط با اخلاقیات از آن جهت در بخش سوم قرار گرفتهکه اخلاقیات پایه و اساس حقوق در هر حوزه ای می باشد. بخش چهارم که حقوق سلامت است سلامت عمومی نیز طبعاً بر حقوق افراد اولویت دارد و رویکرد کلان به موضوع اصلی مورد مطالعه میباشد.
هر فصل این کتاب با یک مقدمه و تعریف و تاریخچه آغاز شده که بیانگر ارتباط مطالب و جایگاه حقوقی موضوع در میان شاخههای حقوق سلامت و همینطور تعریف و تاریخچه موضوع مورد بحث میباشد. پنج بخش اصلی این کتاب نیز بیانگر رویکردهای مختلفی شامل رویکرد کلی و فردی، رویکرد عمومی و جمعیتی، رویکرد بشری و نگریستن به حقوق سلامت به عنوان حوزه ای برگرفته از حق سلامت و رویکرد اخلاقی به مقوله نسبتاً جدید حقوق سلامت است که با توسعه حقوق پزشکی و توجه بیشتر به نقش سایر متخصصان و حرفههای پزشکی شکل گرفته است.