روش های کشف علمی جرایم

ارتکاب جرم، علاوه بر تحمیل زیان بر مجنی علیه، موجب برهم زدن نظم عمومی و امنیت اجتماعی می‌شود. این امر، به طور طبیعی نظام عدالت کیفری را به سمت برخورد با متهم و مجازات وی سوق می‌دهد ودر این فرآیند، اصول و قواعدی برای کشف جرم، تحقیق، تعقیب و محاکمه متهم و نهایتا مجازات مجرم پیش بینی شده است که به آن آیین دادرسی کیفری گفته می‌شود. فرایند آیین دادرسی کیفری آغاز و پایانی دارد. آغاز این فرآیند کشف جرم و پایان آن اجرای حکم است و در فاصله این دو فرآیند مرحله کشف جرم اهمیت فراوانی دارد که موضوع بحث ماست و با عنوان «کشف علمی جرائم»به آن می‌پردازیم و از وظایف و تکالیف مهم ضابطان دادگستری محسوب می‌شود. همان‌گونه که هیچ جامعه‌ای بدون قانون و ضابطه وجود ندارد، جامعه ای هم یافت نمی‌شود که در آن جرم اتفاق نیفتد و به تعبیر جامعه‌شناختی همة افراد بدون استثنا، ارزش‌های حاکم بر جامعه را محترم شمرده و از آن پیروی کنند هم در عالم واقعی وجود ندارد.

ضابطان دادگستری به دلیل حضور منحصر به فرد در مرحله کشف جرم نقش ویژه ای در رسیدگی‌های صحیح قضائی  دارند. عملکرد ویژه ضابطان دادگستری همچون تیغه دو لبه عمل می‌کند که تنها در صورت رعایت توازن و تعادل بین مثلث حقوق متهم، حقوق شاکی و حقوق جامعه، کارآمدی و اثر بخشی لازم را برای اهداف نظام عدالت کیفری به همراه خواهد داشت و این عملکرد ویژه، با تصویب مواد 28 تا 66قانون آیین دادرسی کیفری مصوب1392 مشخص و معین شده است و ضابطان دادگستری در سایه رعایت این قوانین سعی در «کشف علمی جرائم» می‌نمایند تا حقی از کسی ضایع نگردد و متهم واقعی با دلایل و مدارک در پیشگاه عدالت پاسخگو باشد. باید این نکته را مد نظر داشت که؛علوم جنائی به عنوان ابزاری چند منظوره و بسیار قدرتمند در خدمت تحقیقات جنائی مورد استفاده قرار می‌گیرد .

ولی این علم به تنهایی برای دستگیری مجرمین کافی نیست و برای موفقیت در این امر بایستی «روش‌های کشف علمی جرائم »با دانش، تجربه، و شم پلیسی ماموران پلیس آمیخته شود تا بهترین نتیجه را به همراه داشته باشد. سال‌ها قبل؛شناسایی، دستگیری و محکومیت مجرمان وابسته به حضور شاهدان عینی و اعتراف مجرمان بود و پرونده به این ترتیب به پایان می‌رسید ولی در حال حاضر با توجه به پیشرفت تکنولوژی، صحنه جرم و نوع و روش جرائم تغییر کرده و فضای مجازی نیز به صحنه جرم حقیقی افزوده شده است و مجرمان نیز بسیار حرفه ای دست به اقدام‌های مجرمانه می‌زنند که شناسایی و دستگیری آنان را پیچیده کرده است. بنابراین شیوه پلیس نیز علمی شده و با استفاده از روش‌های علمی و اطلاعاتی، ابزارهای فنی و آزمایش‌های جدید و جمع آوری دلایل و استدلال‌های محکم به کشف علمی جرائم می‌پردازد.