جستاری در حقوق اساسی

سال­های دراز تدریس حقوق اساسی در گروه­های حقوق دانشگاه­های مازندران و رویارویی با دانشجویان مختلف از هر طیف اجتماعی و با هر سطح مطالعه، نگارنده را به یک نتیجه­ی ساده و قطعی رسانده است؛ درس حقوق اساسی با توجه به درآمیختگی­اش با مفاهیم انتزاعی و دیریاب فلسفی، سیاسی و جامعه­شناختی، پیچیدگی و ابهامی در ذاتش نهفته است که درک و دریافتش را برای دانشجویان تازه­واردِ حقوق اندکی و بیش از اندکی دشوار می­سازد. این دشواریابی زمانی بیشتر حس می­شود که متن کتاب از زبان فاخر ادبی با الفاظی سخت و سنگین برخوردار باشد. با عنایت به این تجربه­های شخصی و عینی، ضرورت افتاد تا کتابی در حقوق اساسی تدوین و تحریر شود که از یک سو تمام مسایل مهم این علم را با زبانی ساده و روان بیان کند و از دیگر سو، چندان گرفتار توصیف نکات ریز و کمتر ضروری نشود تا مخاطبِ نوسفر را بترساند و بگریزاند. کوتاه­سخن آن که در این کتاب تلاش شده است تا با اتکا به اندوخته­های سال­ها تدریس و نیز با نگاه به برخی نوشته­های مهم حقوق اساسی و با بهره­گیری از پاره­ای منابع جدیدتر، اصلی­ترین موضوعات حقوق اساسی، با زبانی ساده و روان و بیانی کوتاه و سودمند، توصیف و تبیین شوند.

شایان ذکر است که هرچند برخی کشورها، همچون آلمان و اتریش، نوآوری­های چشمگیری در برخی موضوعات حقوق اساسی داشته­اند، سه کشور بریتانیا، فرانسه و آمریکا در حوزه­ی بحث­های نظری و تجربه­های عملی حقوق اساسی پیشگام جهانیان بوده­اند. در این میان، بریتانیا بنیان­های پیشرفته­ی حکومتی­اش را از رهگذر تحولات تدریحی تاریخی و در قالب یک قانون اساسی نانوشته و عرفی پی­ریخت، در حالی که آمریکا و فرانسه دست به طراحی و پی­ریزی یک نظام حکومتی خردمندانه در چهارچوب یک قانون اساسی نوشته زدند. از آنجا که این دو کشور نخستین کشورهایی بودند که قانون اساسی نوشته را به جهانیان ارزانی داشتند، در بخش پایانی این کتاب، قوانین اساسی موجود آنها به پیوست آمده است، اما به منظور آشنایی بهتر و بیشتر خوانندگان و دانشجویان با اصطلاحات و مفاهیم حقوق اساسی به زبان انگلیسی، ترجیح داده شد به­جای برگردان فارسی این قوانین اساسی که به وفور و گاه با غلط­های بسیار در فضای مجازی و حتا در پایگاه­های معتبر زبان فارسی موجود است، از متن انگلیسی آنها استفاده شود.