تحلیل حقوقی تعهدات وکیل

بدلیل رشد سریع صنعت و اقتصاد، لزوم انجام معاملات و داد و ستد فراوان، عقد وکالت و نمایندگی کاربرد فراوان داشته و دارد و سبب تسهیل ارتباطات بازرگانی و تجارتی می‌شود، زیرا که بازرگانان و تجار به علت وسعت و دامنه اشتغالات، فرصت آن را ندارند که همه این مبادلات را انجام دهند و معمولاً با انعقاد عقد وکالت، افراد خاصی را مأمور این امور می‌نمایند. از آن جا یی که این تأسیس حقوقی، قدمت طولانی داشته و در فقه اسلامی‌هم مورد پذیرش واقع شده است ودر جامعه امروزی کاربرد فراوان دارد. مخصوصاً، در ارتباط با وظیفه وکلای دادگستری است و وکلای دادگستری ؛ علاوه بر رعایت مقررات خاص، از مقررات عام قانون مدنی هم تبعیت می‌نمایند. مطالعه و تحقیق در مورد تعهدات وکیل مفید بنظر رسید. برای فهم و تجزیه و تحلیل دقیق قوانین مربوطه، موضوع تعهدات وکیل برای جامعه حقوقدانان ضروری و با اهمیت تلقی شد.

کتاب حاضر تحت عنوان تعهدات وکیل در چهار فصل گردآوری شده است. فصل اول، به کلیات و تعاریف اختصاص یافت و فصل دوم، از اجرای مفاد وکالت و خصوصیات مورد وکالت و کیفیت اجرای آن و اجرای لوازم و مقدمات وکالت و شرایط لازم در وکیل برای صحت عمل حقوقی و سایر مباحث مورد بررسی و بحث واقع شده اند. در فصل سوم، از فروع مربوط به نفس انجام تعهد که شامل عدم تجاوز ار حدود اختیار و ضمانت اجرای آن و رعایت مصلحت موکل و آثار آن و عدم ارتکاب تقصیر و ممنوعیت معامله با خود و عدم توکیل به غیر بحث و بررسی گردیده اند. مطالب فصل چهارم به تعهدات امانی وکیل که مشتمل بر دادن حساب تصدی و رد اموال و اسناد و آثار حقوقی آن و اسباب سقوط تعهد وکیل اختصاص یافته است.

اگرچه، امروزه از عقد وکالت برای گریز از پرداخت هزینه های مربوط به نقل و انتقالات و مالیات به جای انعقاد عقد بیع و سایر عقود مرتبط به عنوان یک نهاد حقوقی جایگزین مورد استفاده واقع می‌شود. در این راستا، تمییز عقد وکالت از سایر عقود، بستگی به این دارد که، آیا واقعاً عقدی که به ظاهر وکالت نام دارد، واقعاً، طرف قرارداد، وکیل است و تعهدات وکیل را عهده دار است یا این که اسماً و ظاهراً، طرف قرارداد وکیل است ولی در عالم واقع و واقعیت حقوقی، ممکن است خریدار یا فروشنده، مصالح یا متصالح باشد.

همچنین، نظر به این که اجرای تعهدات توسط وکیل که به سبب جایز بودن عقد وکالت، آیا وکیل می‌تواند مکلف شود، آیا صرف عدم اجرای مفاد یا موضوع وکالت می‌تواند فسخ عقد وکالت تلقی شود و او را از اجرای تعهدات مبراء کند، یا این که تا زمانی که این عقد به اسباب خاصی عمل نشده باشد، به اعتبار حقوقی باقی است، و تعهدات وکیل استصحاب و عدم اجرای آن، ضمانت اجرای عام نقض تعهدات را متوجه وکیل می‌سازد.

هرچند که کتاب حاضر بدور از اشکالات ادبی و ماهوی و شکلی نیست و با توجه به مشکلات عدیده نگارش یافته است، امید است مورد قبول جامعه حقوقدانان گرانمایه واقع شود.