مسئولیت مدنی ناشی از نقض حریم خصوصی

حریم خصوصی به عنوان قسمتی از زندگی بشر که باید ازنگاه و نظارت افراد غیر در امان و مصون بماند میباشد ومسئله ای روشن برای بشریت است که از دیر هنگام با آن سر و کار داشته، اما اینکه حریم خصوصی چیست؟ و چه تعاریفی دارد وعناصرسازنده آن کدام است و تا چه مقدار حایز اهمیت است. این موارد اموری هستند که در فرهنگهای گوناگون پاسخ متفاوتی دارد که در طول تحقیق و پژوهش بدان میپردازیم. کرامت انسانی که در کلام باری تعالی در مورد آن بسیار سخن گفته و به نوعی سرچشمه حقوق بشری وشکل گیری شخصیت و رشد افراد و مفهوم آزادی و امنیت انسان میباشد، باید تعاریفی درستی از آن بیان شود که در این مورد هم درقانون اساسی ایران و اعلامیه های جهانی حقوق بشر درباره آن صحبت به میان آورده که راهگشای تفکرات بشری برای رسیدن به حقوق بحق خود میباشد. بنابراین در این پژوهش حریم خصوصی در قانون ایران و بین الملل و از نگاه مذهب و دین و همچنین فرمان هشت ماده ای امام خمینی(ره) درباره حریم و حقوق شهروندی مورد بررسی قرار خواهد گرفت و به واقع در بررسی این موضوع روشن نمودن حقوق افراد نسبت به همدیگر برمنبای قانون اساسی و شرع میباشد. و اشخاص تا چه حد در حریم خود اعمال و رفتاری را انجام دهند، که این اعمال موجب ضرر به دیگری نشود و اگر موجب ضرر و زیان به دیگری شد قانون چگونه با عوامل نقض کننده حریم برخورد خواهد کرد و چه مجازات برای آن تعیین میکنند.

 1- بیان مسئله: مسئله اساسی در این موضوع بررسی رعایت حریم شخصی یعنی(حق شهروندی) افراد میباشد.که هم از لحاظ شرع و قانون تخلف از آن در موردی جرم محسوب میشود و در رویکردی باعث تحقق مسئولیت مدنی میگردد. حقوق بشر یا به عبارتی حق شهروندی متعلق به تک تک افرادیک جامعه است و همه مردم ملزم به رعایت این حریم(چه خصوصی وچه عمومی) میباشند.در این پایان نامه هدف، معرفی کامل حریم خصوصی و آثار نقض آن از نقطه نظر قانونی و روشن نمودن سخنان امام خمینی(ره) در فرمان هشت ماده ا ی در مورد حقوق بشر(حق شهروندی) میباشد و اینکه چرا فرمان هشت ماده ای تاکید زیادی بر حق و حریم خصوصی افراد دارد. و چه راهکارهایی باید در جهت اجرا و ضمانت اجرای این حقوق در پیش گرفت، در ضمن در این بحث از خسارت وارده بر فرد زیان دیده از جمله ضرر مادی و معنوی بر اساس قانون مسئولیت مدنی مورد بررسی قرار خواهدگرفت.

2- اهمیت وضرورت تحقیق: حریم خصوصی در واقع بیان‌کنندة حقوقی است که هر فرد در چارچوب تابعیت یک کشور از آن برخوردار می‌شود.که دارای مصادیق بسیار است، حق برخورداری از مسکن، آموزش، بهداشت مناسب و از امور رفاهی گرفته تا حقوقی از قبیل حق دادرسی عادلانه، اهمیت این حق به حدی است که رابطه نزدیکی با جایگاه حاکمیت پیدا می‌کند و حتی برخی از کارشناسان بر این باورند که جامعه‌ای که در آن حقوق شهروندان یاحریم خصوصی نهادینه نشده باشد، رابطه مردم و حاکمیت دچار تزلزل می‌شود. در اینجا این سؤال مطرح است که وضعیت کنونی حقوق شهروندی در نظام ایران به چه صورت و چگونه باید باشد؟ آیا رابطه دولت و مردم، بیش از آنکه مبتنی بر آمریت دولت و اقتدار باشد، بر مبنای رابطه متقابل و همکاری صمیمانه است؟بنابراین قانون اساسی ایران درتقابل با جامعه بین المللی باید قوانین جهانی را بپذیرد و آن را سرلوحه حقوق شهروندی خود قرار دهد، و اعلامیه جهانی حقوق بشر یکی از پلهای ارتباطی است که ایران میتواند تعامل بیشتری با مردم دنیا داشته باشد. پس دولتها تضمین کننده اجرای این قوانین در اجتماع میباشند.

3-اهداف تحقیق: تبیین اصل حریم خصوصی و قلمرو آن، تبیین فرمان هشت ماده ای حضرت امام خمینی(ره) درباره حریم خصوصی و بیان حریم از نظر حقوق بشرو قوانین اساسی و عادی و نیز ذکر مبانی فقهی حریم خصوصی از طرف دیگر، بیان موارد قانونی و شرعی نقض حریم خصوصی و در نهایت مسئولیت مدنی ناشی از نقض حریم خصوصی با تاکید بر فرمان هشت ماده ای امام خمینی(ره) محور بحث خواهد بود. بی شک با طرح این مطالب محور اصلی این تحقیق که روشن نمودن حقوق افراد ملت از جهت حریم خصوصی میباشد، محقق خواهد شد.

4-سوالات تحقیق :(اصلی وفرعی)سوال اصلی تحقیق شامل دومطلب زیر است . 1- مبانی حریم خصوصی از دیدگاه دین مبین اسلام و قوانین داخلی کشورمان کدامست؟ 2- ضمانت اجرای پیش بینی شده در فرض نقض حریم خصوصی کدامست؟ و سوالات فرعی تحقیق نیز مشتمل بر موارد زیر میباشد.

1- قلمروحریم خصوصی افراد تا چه حدی میباشد؟

2- موضع کشورهای مختلف در این خصوص وراهکارهای ارائه شده در خصوص حفظ حریم خصوصی و عمومیکدامست؟

3- موارد شرعی و قانونی نقض حقوق شهروندی کدامند و آیا در خصوص موارد فقهی نوع و نگاه و تفسیر باید مضییق باشد یا موسع؟و اینکه در صورت نقض حریم خصوصی مسئولیت مدنی آن چگونه جبران میشود.

5- فرضیات تحقیق: باتوجه به تعدد سوالات تحقیق درقالب اصلی وفرعی، فرضیات تحقیق نیز به همین کیفیت مطرح میگردد.

 الف) فرضیات اصلی تحقیق 1- مبنای اصلی به رسمیت شناختن حریم خصوصی از دیدگاه دین مبین اسلام همانا حفظ کرامت انسانی به عنوان خلیفه الله است.

2- با استناد به قواعد عام حاکم بر ضرورت تدارک خسارت(همانند لاضرر وحفظ دمای مسلمین و...)قانونگذار داخلی با توجه به متن قانون اساسی و قوانین عادی ضمانت اجراهای درقالب مدنی وکیفری را پیش بینی کرده است.

ب) فرضیات فرعی تحقیق:

1- با درک کرامت انسانی به عنوان یک اصل پذیرفته شده رعایت این اصل تاحدی است که باعث ورود ضرر به فرد یا اجتماع نگردد.

2- درصورت تعدی به حریم خصوصی و عمومیراهکارهای ناظر به جبران خسارت(مسئولیت مدنی)تدارک دیده شده است.

3-و دولتها چگونه می‌توانند این حریم راحفظ ویا بشکنند.

6- پیشینه تحقیق: بحث مستقلی در قالب مسئولیت مدنی ناشی از نقض حریم خصوصی با تاکید بر فرمان هشت ماده ای امام خمینی(ره) به طور عملی انجام نگردیده است.و آنچه در قالب مقالات و بعضا کتب به رشته تحریر در آمده یا ناظر به اصل حریم خصوصی است و یا در مقام تبیین فرمان هشت ماده ای مورد اشاره میباشد. بنابراین میتوان ادعا کرد که تحقیق در دست اقدام اولین تحقیق جامع در خصوص این موضوع است.

7-روش تحقیق:شیوه تحقیق به صورت تحلیلی، توصیفی وکتابخانه ای وسایت اینترنتی ومجلات انجام میپذیرد.

8-ساختار تحقیق: دراین مرحله از تحقیق تمام فصول آن را نام برده وبه شرح مختصری از آن میپردازیم.

فصل اول) تاریخچه، مفهوم، اقسام وحریم: دراین فصل ضمن بیان تاریخچه وتعریف حریم هم از نظر قانونی وفقهی وهم از لحاظ کنوانسیونها بین المللی، به بررسی مفهوم حریم خصوص ومصادیق آن پرداخته، ودرکنار آن جوانب حریم عمومیرا در مورد حسن همجواری ودفاع ازتمامیت ارضی راتوضیح خواهیم داد.وحریم خصوصی را از لحاظ سایبری وفناوری روز، مثل ایمیل وفیسبوک که کاربرد امروزی دارد وخطر نقض این فضاری مجازی خصوصی را تحلیل خواهیم نمود.

فصل دوم:شهروند، حقوق شهروندی وعوامل نقض حریم خصوصی شهروندان: دراین فصل هم تراز با تعریف حق شهروندی از نظر قانون اساسی وبین المللی مصادیقی همچون آزادی ها اجتماعی وامنیت را تحلیل نموده وسیرتکامل آن را هم در ایران وهم در دیگر کشورها مورد بررسی قرار داد، وعوامل نقض حریم افرادجامعه که توسط حکومتها وابزارهای پیشترفته انجام پذیرفته را بررسی نمود وفرمان هشت ماده ای امام خمینی(ره) در مورد عدم نقض حریم دیگران را بیان خواهیم نمود.

فصل سوم:تعریف، مبانی، اهداف وارکان مسئولیت مدنی ناشی ازنقض حریم خصوصی: دراین فصل به بیان مبنای واهداف و ارکان مسئولیت مدنی در قانون وفقه خواهیم پرداخت، ومفهوم ضرر(مادی ومعنوی)وتحلیل این ضرر ازدیدگاه حقوق وفقه و هم در مورد ضرر جسمیوبدنی وتعرضات وارد برآن