بررسی تعهدات و مسئولیت های کارگزاران بورس در حقوق ایران

بورس اوراق بهادار به عنوان بخشی از بازار سرمایه، که به گردآوری پس انداز و تبدیل آن به سرمایه و نیز دادوستد اوراق بهادار می‌پردازد منظور بورس کارکردی بهینه که متضمن بازاری کارا، شفاف و منصفانه است، ‌افزون بر موارد متعدد دیگر، نیازمند واسطه های مالی و متنوعی است. در این میان کارگزار که به خریدو فروش اوراق بهادار می‌پردازد، ‌پس از اینکه سرمایه گذار، تصمیم خود را نسبت به سرمایه گذاری در خرید یک ورقه بهادار خاص، یا مجموعه ای از اوراق بهادار اتخاذ کرد برای اجرای منظور خود باید به یکی از کارگزاران مراجعه کرده دستور خرید یا فروش خود را به آنها ارائه دهد. کارگزاران طی تشریفات و آزمون های متعدد و خاصی انتخاب می‌شوند و بنابراین در کار خود صلاحیت، مهارت و دانش لازم را دارا هستند. کارگزاران وظایف متنوعی دارند :

• 1-انجام معامله 2- اداره حساب سرمایه گذاری اشخاص 3- مشاوره و راهنمایی که کارگزاران با دسترسی وسیع و سریع تر به اطلاعات و با داشتن کارشناسان متخصص معمولاً خدمات اطلاعاتی قابل توجهی به مشتریان ارائه
  
  می‌دهند. 4- معرفی شرکت ها برای پذیرش در بورس

به زبان ساده تر کارگزاران بورس اوراق بهادار واسطه مالی هستند. نهادهای مالی دیگر نیز همچون شرکت های سهام گزاری، ، بانک سرمایه گذاری، بازارگردان و بازارگردان ویژه که کارکردی متنوع و پیچیده تر دارند، دارای ساختار کامل تری هستند نیاز به آنها در توسعه بازار حس می‌شود. از زمان تشکیل بورس اوراق بهادار تهران تا کنون بیشتر به جنبه های اقتصادی بورس و در بعضی موارد به جنبه های مدیریتی و سیاسی آن، تأثیر آن بر اقتصاد، سیاست و مدیریت کشور پرداخته شده است و در بیشتر موارد جنبه های حقوق مربوط به روابط قرارداد خرید و فروش اوراق بهادار بورسی یا تعیین نشده و یا به شکل اجمالی تعیین شده است. این امراز یک طرف سبب اطلاع نداشتن مشتریان بورسی یا نمایندگان قانونی آنها از حقوق و تعهدات قراردادی و آثار قانونی آن حقوق و تعهدات شده و از طرف دیگر این امکان را فراهم کرده است که کارگزاران اوراق بهادار با استفاده از طرف دیگر و وجود نقص های قانونی، بتوانند حقوق قراردادی و غیر قراردادی مشتریان بورسی یا نمایندگان قانونی آنها را به عمد و یا غیرعمد از بین ببرند. در حقیقت شرکت های کارگزاری در صورتی که نظارت کافی بر زیرمجموعه نداشته و موجب ورود و ضرر و زیانی به سهام داران شوند، در مرحله اول شخصیت حقوقی شرکت، برای جبران خسارت وارده، مسئولیت مدنی به عهده خواهد داشت. عدم رعایت تکالیف شرکت های کارگزاری از جمله احراز هویت متقاضی، ‌دریافت سفارش خرید یا فروش، دریافت سفارش فروش از شخص اصیل یا وکیل قانونی یا قیم، ‌پیگیری انجام عملیات تسویه، پرداخت وجه حاصل از فروش به شخص فروشنده یا وکیل قانونی او تحویل اوراق سهام به خریدار، رعایت نوبت سفارش و برای شرکت کارگزاری مسئولیت مدنی و در صورت قصور مسئولیت کیفری به دنبال خواهد داشت اگر اختلافاتی هم رخ دهد باید به کانون های کارگزاری بورس اوراق بهادار بعد از آن هیأت های داوری مراجعه کرد، که هیأت داوری یک مرجع استثنایی حقوقی غیر دادگستری در مقابل مراجع استثنایی حقوقی دادگستری مانند مراجع پیش بینی شده در قانون کار، مراجع ثبتی، ‌مالیاتی، عمری می‌باشد. نتیجتاً آن که : در نظر گرفتن چنین مرجع اختصاصی، ‌برای رسیدگی به اختلافات حرفه ای اعضاء توسط قانون گذار دارای اهمیت فراوان بوده به نحوی که از یک طرف تخصصی بودن موضوعات اختلافی و از طرف دیگر آشنایی اعضای هیأت داوری در رسیدگی به اختلافات و تطبیق آنها با قوانین و مقررات، ‌زمینه ساز میانجی گری حل و فصل اختلافات در کانون ها و در صورت عدم سازش، صدور رأی توسط هیأت داوری خواهد بود. دلایل مختلف دیگری نیز، ‌از جمله، ‌تک درجه ای بودن رسیدگی به لحاظ قطعیت آراء و تعداد اعضای رسیدگی کننده و تشریع در روند رسیدگی نسبت به مراجع قضایی، ‌بر میزان درجه اهمیت این مرجع اختصاصی و استثنایی افزوده است. در این مجموعه با بررسی اجمالی قوانین مربوطه سعی در رفع مشکلات و ایجاد علم برای شما عزیزان شده ام. با توجه به اینکه مدت زمان زیادی از تصویب قانون بازار اوراق بهادار مصوب سال 1384 نمی‌گذرد و قبل از آن هم قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در سال 1345 بوده است اما تحقیقات چندانی درباره آن انجام نگرفته است و با توجه اینکه کارگزاری بورس اوراق بهادار نهادی است که پژوهش های زیادی در رابطه با آن صورت نگرفته تا جایی که بیشتر افراد جامعه از مسئولیت و تعهدات کارگزاران بورس اوراق بهادار اطلاع کافی ندارند و کتاب هایی هم در این رابطه نگارش نشده است، اگر موضوعی و اختلافی یا تخلفی از کارگزار بورس اوراق بهادار در ایران رخ دهد، فردی که به کارگزار مراجعه کرده است می‌تواند با مطالعه این مباحث که مورد پژوهش قرار گرفته مرز مسئولیت مدنی و کیفری کارگزار بورس را شناخته و تا جایی که بتواند از حقوق خود دفاع نماید، در مورد مسئولیت و تعهدات کارگزاران بورس در حقوق ایران احساس می‌گردید که تا حد امکان با پیگیری های علمی‌سعی در تأثیر گذاری در حل این خلع در ایران شده است .