آزادی اطلاعات در فضای سایبر از منظر حقوق بین الملل

 از اول تاریخ پدید آمدن بشر، این موجود تفکر آزادی و زیستن در جامعه ای آزاد را در نهاد خود به یدک میکشد. هر چند که این حق در طول تاریخ به بهانه های مختلف از او سلب شده است ولی همواره و در طول تاریخ پیوسته یکی از خواسته های اساسی او بوده است. بعد از انقلاب کبیر فرانسه و مطرح شدن حکومت مردم بر مردم در سده های اخیر و بحث حکومت دموکراتیک، بشر پیوسته این تفکر را در ذهن خود میپروراند، که باید برای تحقق خواسته هایش به آنچه حکومت انجام میدهد نظارت داشته باشد و این مسئله موضوعی به نام آزادی اطلاعات[1] را رشد و نمو داد و این اصل برای اولین بار در قرن هجدهم میلادی در کشور سوئد مورد پذیرش قرار گرفت.

 از سویی دیگر پیشرفت تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات در عصر جدید محیط تازه ای را مطرح کرد که به آن فضای سایبر[2] میگویند. در این محیط جدید معیارهای سابق رنگ باخته اند؛ از آنجا که اشخاص به صورت عینی در آن حضور ندارند میتوانند با مراجعه به سایت های دولتی از اطلاعات موجود برخوردار بوده و از آن ها آگاه شوند.

 از طرفی دیگر اگر دولت ها نیز بخواهند که این کار را انجام دهند در این فضا به راحتی میتوانند اطلاعات را با نمایه کردن در یک سایت اینترنتی در اختیار اشخاص قرار دهند. از نگاهی ژرف تر میتوان به این نتیجه دست یافت که با به کارگیری این فضا برای تبادل اطلاعات و انجام ارتباطات موجبات تغییر مناسبات و روابط بشری را فراهم آورده است. علی الخصوص با ورود این فضا به حیطه کلیه ی فعالیت های بشری آن ها را تحت تاثیر قرار داده و به خوبی پیداست که وجود ظرفیت های این فضا میتواند برای بحث آزادی اطلاعات مفید باشد و همین مساله است که این فکر را در ذهن ما تداعی نموده است که در پژوهش حاضر، این مسئله را تحلیل نماییم.

‌بنابر آن­چه گفته شده است ضرورت حمایت از آزادی اطلاعات در فضای سایبری یک امر بدیهی است بنابراین تحلیل اینکه چه حمایت هایی از این موضوع به عمل آمده است ضروری مینماید. از سوی دیگر بررسی این که چه حمایت هایی از این مسئله در فضای جدید انجام میگیرد بی نیاز از بررسی موارد قانونی که مقرراتی در این عرصه روا داشته اند نمیباشد. در پژوهش حاضر به این مسئله پرداخته میشود که حقوق بین الملل به عنوان یک حقوق جهان شمول، چه حمایتی از آزادی اطلاعات در فضای سایبر انجام میدهد. در واقع، سوال اساسی این است که طور کلی مفهوم آزادی اطلاعات در فضای سایبر چه میتواند باشد؟ و بنابراین مفهوم ارائه شده چه عواملی موجبات نقض این آزادی اطلاعات می­باشند و استثنائات آن کدامند ؟ از سوی دیگر،حمایت اسناد بین المللی از این موضوع به چه شکلی است و آیا مسئولیت های مقرر شده یا نه؟

 هم­چنین ذکر این نکته اهمیت شایانی دارد که با توجه به مراتب مذکور و اولویت های جهانی در عرصه ی حمایت از آزادی اطلاعات در فضای سایبری بحث اصلی و هدف اولویت دار این پژوهش تبیین جایگاه آزادی اطلاعات در فضای سایبری و تحلیل چگونگی حمایت حقوق بین الملل از این موضوع میباشد.