گفتارهایی ناظر بر سلول های بنیادی «رویکرد فقهی - حقوقی»

نیل به عدالت راستین همواره از دغدغه­های ذهنی بشریت بوده و چه بسا، عدالت انسانی جلوه­ای ویژه در حقوق جزا به خود می­گیرد و شاید بتوان گفت عدالت در حقوق جزا از ابعاد پیچیده­ای برخوردار است که نیازمند بررسی و تفحص است. اهمیت کرامت انسانی تا به آن جا پیش می­رود که احترام به کرامت انسانی نه تنها به مثابه یک حق بلکه تشکیل دهنده پایه سایر حقوق نیز قرار می‌گیرد. لازمه­ی کرامت و حیثیت انسان مصون ماندن از هر تعرض ناروا است و تجاوز به آن جرم و مجازات دارد.

 با توجه به رشد فزآینده ی علم و فن آوری در دنیا، نقش پژوهش هرروز برجسته تر می شود؛ علی رغم تالیفأت و نوشته‌های متعددی که در رشته حقوق در موضوعات مختلف به رشته تحریر درآمده و نویسندگان و حقوقدانان به فراخور مطالعه، علاقه و تجربیات کاری و تدریس در این مباحث کتب و مقالات متعددی نگاشته و پایان نامه‌هایی نیز به رشته تحریر درآمده، اما هم چنان در برخی زمینه‌ها کاستی و خلاهایی احساس می‌گردد. یکی از این حوزه‌ها، فناوری نوین سلول‌های بنیادی است که در کشور ما چنان‌که باید شناخته نشده است. علی رغم اهمیت زیاد این موضوع، در این زمینه تاکنون نوشته و مجموعه ای منسجم که بتواند حداقل نیازها و هدف‌ها در این زمینه را فراهم نماید تحریر نگردیده است.

مکتوب کردن پژوهش‌های ناظر بر سلول‌های بنیادی، هدف اصلی از تألیف این کتاب بوده است. این مجموعه که در آن سلسله پژوهش‌های ناظر بر سلول‌های بنیادی ارائه گردیده، به برکت تجربه در مسیر تحریر رساله دکتری نویسنده دوم تحت راهنمایی نویسنده اول است. از آن جایی که در همان روزهای اولیه شروع رساله دکتری، پس از جستجو و مطالعه فراوان در این حوزه، نگارش و تألیفی در زمینه سیاست جنایی سلول‌های بنیادی و ضمانت اجرایی آن یافت نشد و نتیجه ای حاصل نگردید و در این زمینه مجموعه قوانین و مقررات منجسم و اختصاصی نیز ملاحظه نگردید، لاجرم تفکّری شکل گرفت که در هردو قسمت یعنی هم نگارش مجموعه پژوهش‌های ناظر بر سلول‌های بنیادی و هم ارائه راهکارهای تقنینی در این حوزه افق تازه ای در تالیفات گشوده گردد. در این راستا برخی عوامل از جمله فقدان قانون مختص این فناوری و خلاء موجود و در مقابل نیازهای واقعی افراد ذی نفع که براین رویکرد مهر تائید می‌زدند، مشوق‌هایی بودند که نگارش مجموعه را مضاعف می‌نمود و بدین ترتیب، به‌تدریج گرایشی پیدا شد تا حاصل آن کار پژوهشی پر مشقت با انتشار کتابی در خصوص گزیده‌ای از مقالات مستخرج از آن آراسته گردد. علاقه و انس با این فناوری سبب نگارش شش مقاله مستخرج از رساله دکتری در این حوزه شد که به زیور چاپ آراسته گردید.

تالیف حاضر در جهت معرفی پاره‌ای از ابعاد حقوقی، اخلاقی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی در سطح داخلی و خارجی مباحثی فراهم آمده که از رهگذر تحقیقات در زمینه سلول‌های بنیادی مطرح شده است. در این پژوهش‌ها پس از ارائه توضیحاتی مختصر درباره چیستی سلول‌های بنیادی و جنبه‌های علمی پژوهش‌های مربوط به سلول‌های مزبور، به پاره‌ای از مهم‌ترین چالش‌های حقوقی که از رهگذر این فناوری نوپا مطرح می‌شود، اشاره شده است و در مباحثی به برنامه‌های تحقیقاتی مهم در حوزه پژوهش‌های سلول‌های بنیادی و جنبه‌های مثبت و منفی آن و هم چنین سیاست جنایی و ضمانت اجراهای مربوطه پرداخته شده است.

در این مجموعه، هر نوشتاری رنگ و بوی خاص خود را دارد اما در مجموع هدف از نگارش این پژوهش‌ها، تاکید بر ضرورت تدوین قانونی شایسته و درخورتوجه در این حوزه است و عنایت به این فناوری نوین را به منزله ی مقوله ای مستقل در عرصه ی حقوق از تأکید برخوردار می‌سازد و ازاین گذشته، با ذکر نمونه‌هایی از ضمانت اجرایی در برخی کشورهای پیشرو در این حوزه، اجرایی شدن قوانین در این خصوص را درعمل نیز به بحث می‌نشاند. شاید به این اعتبار بتوان گفت کتاب حاضر در اساس کتابی است نظری و عملی. لذا تلاش بر این بود تا تالیفی از هر نظر نو و با ساختاری ابداعی فراهم آید و از این راه برغنای تالیف حاضر افزوده گردد. نوشته ای که تحت عنوان «گفتارهایی ناظر بر سلول‌های بنیادی» تقدیم خوانندگان محترم می‌گردد اولین اثری است که در این زمینه از منظر تقنینی به رشته تحریر در آمده که امید است به نحو مطلوب در بر آوردن نیازهای ذینفعان و جامعه مؤثر واقع شود. مباحث مطروحه در این پژوهش‌ها می‌تواند بسیاری از احتمالات را روشن نموده و چراغی فراسوی راه آیندگان باشد. امید که مورد استفاده و توجه صاحب نظران قرار گیرد و پیش‌رو در طرح و واکاوی روزافزون این موضوع در بین صاحب ‌نظران شده و به غنای قانون و حقوق مربوط به علوم سلول‌های بنیادی، یاری رساند. بدیهی است مجموعه حاضر دارای نواقصی است که بیان آنها توسط خوانندگان محترم ما را در اصلاح مطالب ارائه شده ارشاد و مساعدت خواهد کرد.