مکتب شیکاگو

به طور معمول هنگامی که به مکتب شیکاگو[1] اشاره می‌شود، منظور ما مجموعه‌ای از تحقیقات و نوشته‌های علوم اجتماعی است که بین سالهای 1915 و 1940 توسط اساتید و دانشجویان دانشگاه شیکاگو انجام شده است. اصطلاح مذکور، در مورد این جریان فکری، برای اولین بار بعد از سالهای طولانی که از معرفی این مکتب گذشته بود، مرسوم شد. یعنی به صورت دقیق‌تر در سال 1930 بود که لوتر برنارد[2] سعی در نشان دادن تفاوت‌های موجود بین مکاتب مختلف جرم‌شناسی آن روز داشت و برای اولین بار از جریان فکری مذکور به عنوان مکتب شیکاگو نام برد. بایستی در ابتدا عنوان کرد که مکتب شیکاگو یک جریان فکری یک دست نیست که رویکردهای نظری یکسانی را قبول داشته باشد اما در عین حال ویژگی‌های منحصر به فردی دارد که جایگاه خاصی را به آن در جامعه‌شناسی آمریکایی اختصاص می‌دهد.

یکی از ویژگی‌های مکتب شیکاگو انجام تحقیقات تجربی و عملگرایانه است که از آن به عنوان نقطه عطفی تأثیرگذار در علوم اجتماعی یاد می‌کنند. در واقع قبل از بکارگیری این نوع تحقیقات تجربی، به طور معمول تحقیقات اجتماعی نوعی «بررسی‌های اجتماعی» بودند که بیانگر نوعی اخلاق‌گرایی و استفاده از ژورنالیسم و شیوه‌های خاص آن به جای بهره‌گیری از شیوه‌های تحقیق علمی بودند، مانند تحقیق پیتسبورگ[3] که در مورد شرایط زندگی کارگران انجام شده است. در مقابل گرایش تجربی و عملگرایی تأکید خاصی بر روی محققین دارد و از ایشان می‌خواهد که در راستای پیدا کردن راه‌حل‌های اساسی برای مشکلات اجتماعی از شیوه‌های علمی استفاده کنند.

مکتب شیکاگو نوعی جامعه‌شناسی شهری است که مطالعات قابل توجهی را در مورد مشکلات شهر شیکاگو انجام داده است. مکتب مذکور تحقیقات و آثار قابل توجهی را به یکی از موضوعات سیاسی و اجتماعی مهمی که در آن زمان تقریباً در تمامی شهرهای بزرگ امریکا به چشم می‌خورد و بسیار فراتر از چارچوب جامعه‌شناسی شهر شیکاگو بود، اختصاص داده است. مسأله مذکور مهاجرت، جذب و همگون سازی میلیون‌ها مهاجری بود که همه ساله وارد ایالات متحده آمریکا می‌شدند.

یکی دیگر از کارکردهای مهم مکتب شیکاگو معرفی روش تحقیق‌های علمی و گسترش شیوه‌های تحقیق[4] بوده است. مانند استفاده از اسناد و مدارک شخصی، انجام تحقیقات میدانی به صورت نظام‌مند و بهره‌گیری از منابع علمی مختلف.

مکتب شیکاگو در ابتدا نوعی جامعه‌شناسی مبتنی بر روش‌های تحقیق کمّی[5] بود که در ادامه بعد از جنگ جهانی دوم استفاده از روش‌های تحقیق خاصی را دستور کار خود قرار داد که با پیشرفت‌های علمی آن زمان همراه بودند: که امروزه از آن تحت عنوان روش تحقیق کیفی[6] یاد می‌کنیم.[7]

در ابتدا گذشته تاریخی مکتب شیکاگو و مبانی علمی- منطقی آن مورد بررسی قرار خواهد گرفت. آثار و تحقیقات اختصاص داده شده به مسأله مهاجرت نیز معرفی خواهند شد و در ادامه تلاش‌های صورت گرفته با هدف جذب گروه‌های مهاجر و مطالعات مربوط به بزه و بزهکاری مطرح خواهند شد. در نهایت به کمک برخی از آثار و نوشته‌های مهمی که در مکتب شیکاگو وجود دارند روش‌های تحقیق مورد استفاده این مکتب مورد تحلیل قرار خواهند گرفت.