درسهایی ازاصول استنباط درحقوق اسلامی

سپاس پروردگار متعال را که در تمامی ابعاد زندگی، ما را با الطاف بی­کران خویش یاری می­نماید و بدون شک از جمله موهبتهای الهی که به بشریت اعطا شده، نعمت عقل و فراگیری علم است. شریعت حیات بخش اسلام همواره انسانها را به یادگیری علم و دانش دعوت نموده و بدیهی است هر قدر بشر به دریای بی­پایان تعلیم و تعلم روی بیاورد باز هم احساس تشنگی خواهد نمود. وقتی انسان حدیث گهر بار «زکات علم نشر آن است» را می­شنود چقدر خوشحال و مسرور می­شود که بتواند داشته‏های خود را به دیگران خصوصاً قشر دانشگاهی و فرهیخته ارائه کند و از این منظر خدمتی ولو اندک نماید.

عقل و اندیشه، دو گوهر گرانبهایی هستند که در ذات بشر به ودیعه نهاده شده و از سرمایه‏های ارزشمند آدمی به شمار می­روند. بهره‏مندی از علوم و فنون مختلف و فهم جهان هستی در سایه تفکر و بالندگی علمی میسر است و پیدایش، گسترش و ارتقای علوم نیز نتیجه همین عقل و اندیشه است. همگان به این نکته اذعان دارند که همه دانش‏ها به نحوی از انحاء برای جامعه بشری مفید هستند و هر علمی ­­به نوبه خود فوایدی را به دنبال دارد. به عنوان نمونه در زمینه علوم انسانی، دانش اصول فقه کار استنباط احکام را به عهده دارد و از این منظر نمی­توان منکر سودمندی‏های این علم شد.

مباحث اصول فقه و طریق استنباط، برای ­اساتید و دانشجویان رشته‏های الهیات، حقوق ­و علوم قضایی دارای اهمیت فراوانی است و اساساً برای کشف مراد و مقصود قانونگذار و تحقیق و تدبر در مواد قانونی باید با علم اصول فقه ارتباط خوبی برقرار نمود. به همین خاطر نگارندگان این نوشتار با بیش از ده سال مطالعه در علم اصول فقه، تدریس مداوم دروس حقوقی و تحقیق و تفحص در بسیاری از کتابهای موجود در این زمینه به این نتیجه رسیدند که  شیوه نگارش، چگونگی انتقال مفاهیم و تطبیق با مواد حقوقی در برخی آثار به صورت کلی و با ادبیاتی ثقیل انجام گرفته و همین مطلب موجب ناخشنودی دانشجویان و بی­رغبتی اکثر آنان نسبت به یادگیری این درس شده است و از طرفی به گواهی بسیاری از اساتید و دانشجویان، جایگاه این علم در رشته‏های مذکور به ویژه حقوق بسیار ضعیف و ناشناخته است و اکثریت قریب به اتفاق دانشجویان از آثار مفید اصول در فهم مواد قانونی بی­اطلاع هستند. لذا تصمیم بر این شد مطالب مهم و ضروری اصول فقه را که در سرفصل‏های آموزشی رشته‏های فوق الذکر قرار دارد با بیانی آسان گردآوری نموده تا به شکل کتاب پیش رو به مخاطبان عزیز ارائه گردد و ضمناً داوطلبان عزیزی که قصد شرکت در آزمون وکالت را دارند نیز بتوانند از این اثر بهره ببرند.

نکته قابل ذکر آن این است که مجموعه حاضر به عنوان جلد اول، برگرفته از آثار برخی اندیشمندان، مطالعات و نیز داشته‏های نگارندگان است و لذا نمی‏تواند اوج عظمت و دریای بی­کران علم اصول فقه را نشان دهد و قطع و یقین از نواقصی برخوردار است. بنابراین از محضر سروران و بزرگوارانی که این اثر ناچیز را مطالعه می­نمایند عذرخواهی نموده و با کمال میل و روی گشاده پذیرای انتقادات عزیزان بوده و ملتمس دعای خیرشان.

 باشد که ان­ شاء الله در وقتی نه چندان دور بتوانیم مباحث جلد دوم را نیز به محضر عزیزان اهداء نماییم.