تحقیقات جنایی

آنچه مسلم است پدیده‌هاى علمى و بالاخص علوم جنایى در هر مرحله از زمان سیر تکاملى خود را مى‌پیماید. پدیده جرم نیز به عنوان یک شاخص ضداجتماعى در راستاى تحولات علمى و اجتماعى تحول مى‌یابد وهمگام با پیشرفتهاى فوق بُعد تکنیکى بخود مى‌گیرد.

اینکه پدیده جرم تحت چه شرایطى به مرحله ظهور مى‌رسد، از حوصله این مقال خارج است. لیکن آنچه لازم است در این باب ذکر شود، آن است که در حوزه علمى - تحقیقاتى علوم جنایى و کشف علمى جرایم ضرورت ایجاب مى‌کند تا موانع اثبات جرم را تا حد ممکن تقلیل داد و این امر ممکن نخواهد بود مگر اینکه صاحبنظران و اهل فن رشته‌هاى مختلف، علوم وفنون جنایى را باتوجه به پیشرفتهاى عظیمى که در این رشته حاصل آمده به صورت تخصصى درآورده و هیئت‌هاى علمى دانشکده‌هاى ذیربط، دانشجویان را براساس علاقه و تمایل خود در یکى از این رشته‌ها به تحصیل مشغول سازند تا آنان در آینده دانش تئوریک خود را در آزمایشگاههاى جنایى تشخیص هویت ودیگر مراکزى که در این ارتباط وجود دارند به طور عملى بکار گیرند.

امروزه علومى مانند انگشت‌نگارى، اسلحه‌شناسى، حشره‌شناسى جنایى، تشخیص هویت ژنتیکى، استفاده از کامپیوتر در شناسایى مجرمین و... از چنان تحول و پیشرفتى برخوردار گردیده‌اند که امکان استفاده از این علوم بدون داشتن تخصص و آگاهى بعید بنظر مى‌رسد. لذا همانگونه که مؤلّفین نیز برآن تأکید دارند، بهره‌گیرى از تخصص مأمورین تحقیق همراه با تجربیات گذشته آنان، مى‌تواند به آسانى موانع کشف و اثبات جرم را از میان بردارد.

کتاب حاضر حاصل تلاش گسترده و سالها تجربه سه متخصص کشف علمى جرایم مى‌باشد که هر کدام براساس تخصص خود اقدام به تدوین و جمع‌آورى مطالب آن نموده‌اند. از نکات قابل توجه در تدوین کتاب، استفاده از وقایع و حوادث جنایى و غیرجنایى در ارتباط با موضوع مورد بحث مى‌باشد که مؤلّفین با زحمات زیاد از میان ژورنالها، روزنامه‌ها، بولتن‌ها و... انتخاب نموده‌اند که این مسئله علاوه بر ایجاد علاقه در خواننده، موجب درک صحیح مفاهیم کتاب نیز مى‌گردد. آنچه در ذیل مى‌آید، بیان تخصص‌هاى علمى و عملى مؤلّفین در زمینه علوم تحقیقات جنایى و انتظامى مى‌باشد که از این رهگذر خواننده ارجمند با نظرات و ایده‌هاى مورد بحث در کتاب بهتر و بیشتر آشنا خواهد شد :

چارلزسوانسون مدرک لیسانس و فوق‌لیسانس خود را در رشته جرم‌شناسى از دانشگاه ایالتى فلوریدا و دکتراى تخصصى را در رشته مدیریت دولتى از دانشگاه جرجیا دریافت نموده است. وى بمدت پانزده سال عضو فعال مؤسسه معتبر دولتى کارل وین سون در دانشگاه جرجیا بوده و در این دانشگاه معاونت فنى و علمى رشته دادرسى جنایى را در راستاى آموزش کارکنان پلیس ایالتى و محلى برعهده داشته است. همچنین به عنوان مشاور ادارات پلیس و طراح سیستمهاى برنامه‌ریزى پلیس، تجزیه و تحلیل و طبقه‌بندى مشاغل و سرپرستى مراکز ارزیابى افسران  پلیس را عهده‌دار بوده است. او در حال حاضر برنامه‌هاى آموزشى، که متجاوز از ده‌هزار نفر کارکنان پلیس ایالتى، محلى و فدرال در آن حضور دارند را تدوین و هدایت مى‌کند. وى مدتى به عنوان رئیس اداره آگاهى و پلیس گشتى در ایالت تامپا مشغول خدمت بوده و به عنوان قائم مقام ریاست کمیسیون بررسى جرم با فرماندارى فلوریدا همکارى داشته است. مقالات وى به طور مرتب در مجلات معتبر انتشار یافته و در تألیف و انتشار پنج کتاب در مباحث مختلف دادرسى و علوم جنایى شرکت داشته است.

نیل سى. چاملین بعنوان وکیل دادگسترى و قائم‌مقام ریاست بخش بررسى وسائل نقلیه در اداره وسائل نقلیه و ایمنى بزرگراههاى فلوریدا مشغول خدمت مى‌باشد. مدیر برنامه‌هاى دادرسى جنایى در دانشگاه ایالتى تروى، ریاست کمیسیون آموزش و استانداردهاى پلیس فلوریدا، ریاست کل بخش آموزش و استاندارد، ریاست انستیتو و مدیر اجراى قوانین در ایالت فلوریدا، مدیر بخش علوم پلیس، همکارى در هیأت علمى دانشگاه جرجیا از مشاغل مهم وى بوده است.

همچنین او به عنوان افسر پلیس در ساراسوتاى فلوریدا خدمت کرده است. چاملین در تألیف و انتشار برخى کتب نقش فعالى داشته که اهم آنها عبارتند از: حقوق جزاى افسران پلیس، مقدمه‌اى بر دادرسى جنایى، مراحل انتخاب کارکنان پلیس.

لئوناردترى تو استاد و پروفسور جرم‌شناس در دانشگاه فلوریداى جنوبى مى‌باشد. جانشین ریاست اجراى قوانین لئون کانتى در ایالت فلوریدا و افسر ارشد انتظامى در ادارات مختلف پلیس از عمده مشاغل وى بوده است. همچنین او به مدت 9 سال در ادارات آگاهى، راهنمایى و رانندگى، گشت ویژه و نیز در بخشهاى ستادى و آموزشى اداره پلیس تامپا اشتغال داشته و نیز مدتى ریاست انجمن اداره کل پلیس در کالج سنت پترزبورگ یونیور را عهده‌دار و از طرف انستیتوى اجراى قوانین فلوریدا تهیه کننده فیلمهاى متنوع آموزشى و تخصصى جهت آموزش افسران پلیس بوده است. وى علاوه بر انتشار مقالات و گزارشات فنى در مجلات تخصصى معتبر، به عنوان مؤلّف یا همکار مؤلّف در تدوین و نشر هفت کتاب فعالیت داشته که مهمترین آنها عبارتند از: مدیریت پلیس، مسئولیّت مدنى پلیس، جرم و دادرسى در ایالات متحده و مسئولیّت حفاظت از بیمارستان و دانشگاه.

از آنجائیکه مترجمان ترجمه تحت‌اللفظى را در زمینه کتب علمى مناسب نمى‌دانند، لذا علاوه بر در نظر گرفتن مسئله امانت در ترجمه، متن اصلى را به صورت فارسى روان بنگارش درآورده‌اند تا خواننده درک بهترى از مطالب علمى آن داشته باشد. همچنین در برخى مواقع که ضرورى تشخیص داده شده، پاورقى مربوط به موضوع مورد بحث از برخى کتب معتبر فارسى، با ذکر آدرس کامل آن در انتهاى کتاب، در ذیل صفحه آورده شده تا چنانچه خواننده خواستار دستیابى به اطلاعات بیشترى در زمینه مورد بحث باشد، به پاورقى و به کتب مربوطه مراجعه نماید. بنابراین کلیه پاورقى‌ها از مترجمان مى‌باشد.

ذکر منابع انگلیسى و همچنین واژه‌نامه تخصصى انگلیسى به فارسى از دیگر پیوستهایى است که مترجمان بنا به ضرورت به تدوین آن اقدام نموده‌اند که این خود مى‌تواند در مزید فواید این کتاب تأثیرى بسزا داشته باشد. شایان ذکر است که در توصیف و ترجمه برخى لغات منحصرآ معانى‌اى برگزیده شده که در متن اصلى کتاب مدنظر مؤلّفین بوده است.

یکى از مباحث بسیار مهمى که همواره مدنظر سیستم قضایى و انتظامى کشور بوده و به عنوان یکى از ابزارهاى علمى و مسلم در کشف علمى جرایم بشمار مى‌رود، استفاده از تشخیص هویت ژنتیکى (DNA) در شناسایى مجرمین مى‌باشد. بهره‌بردارى از این علم نه تنها در سیستم کشف جرم کشور ما علمى نوپا بوده، بلکه در سراسر جهان نیز زمان چندى از پیدایش آن نمى‌گذرد. متأسفانه از آنجایى که در این کتاب در خصوص شناسایى مجرمین از طریق بررسى DNA موجود در هسته سلول هنوز مباحث و موضوعات تخصصى جامع مطرح نگردیده، لذا مترجمان پس از تبادل نظر و انجام بررسیهاى متعدد اقدام به تهیه و تألیف بخش ضمیمه‌اى در انتهاى کتاب تحت عنوان «مبانى تشخیص هویت ژنتیکى (DNA)» نمودند که در این بخش سعى گردیده علاوه بر اینکه تصویرى کلى و دقیق از چگونگى استفاده از  DNAدر شناسایى مجرمین به خواننده ارائه شود، شیوه نگارش و ارائه مثالهاى زنده و مستند نیز همانند آنچه که مؤلفین در متن کتاب آن را مورد استفاده قرار داده‌اند، باشد. گفتنى است که این بخش با تأیید و استقبال چندین تن از اساتید محترم دانشگاه همراه بوده است.

به طور مسلم مترجمان بر این اعتقادند که اگر کمکهاى معنوى، ارشادها و راهنماییهاى بسیارى از استادان، محققان و متخصصین نبود، این ترجمه سامان نمى‌گرفت و بنابراین خود را مدیون همفکرى افراد بسیارى مى‌دانند. از استاد محترم جناب آقاى دکتر محمد آشورى مدیر محترم گروه علوم جزائى و جرم‌شناسى دانشکده حقوق و علوم سیاسى دانشگاه تهران که قبول زحمت فرمودند و پس از مطالعه و ارائه نقطه نظرات، مقدمه‌اى پرنغز بر این کتاب به نگارش درآوردند، با کمال تواضع سپاس فراوان دارند. همچنین از مرحوم استاد دکتر مهدى کى‌نیا، استاد دانشگاه، که سهم عمده‌اى در راهنمایى و ارشاد مترجمان داشتند (خداوند ایشان را رحمت فرماید) و جناب آقاى امیر بشیرى مدرس زبان انگلیسى دانشگاه علوم انتظامى کمال سپاس و تشکر را دارند.

مترجمان در پایان آرزو دارند که علیرغم وجود کاستى‌ها و کمبودها توانسته باشند گامى مثبت در راه کشف جرایم و خدمت به نظام مقدس  جمهورى اسلامى ایران برداشته و از درگاه باریتعالى مسألت دارند که این خدمت علمى ناچیز که در حقیقت نخستین اثر تحقیقى در زمینه پلیس علمى پس از پیروزى انقلاب اسلامى ایران است را قبول فرماید، انشاءالله. همچنین با کمال تواضع از متخصصین و اهل فن تمناى آن دارند که با ارائه نقطه نظرات و پیشنهادات خود، مترجمان را از لغزشهاى احتمالى کتاب آگاه نمایند تا چاپ دوم کتاب با دقت و صحت بیشتر به زیور طبع ارائه گردد.

به عنوان نکته آخر، براى مقابله با افزایش جرم در هر جامعه افزایش امکانات و سطح منابع علمى دستگاههاى ذیربط از ضروریات امر است و این چنین است که به قول مؤلفین، حوزه تحقیقات جنایى همیشه سیر تکاملى خود را مى‌پیماید.