امنیت انسانی و حقوق بین الملل

یکى از کلیدى‌ترین مفاهیمى که نظام حقوق بین‌الملل مدرن بر آن مبتنى شده، امنیت است. امنیت بین‌المللى اغلب در کنار صلح بین‌المللى به عنوان یکى از اهداف و غایات منشور ملل متحد و نظم حقوقى بین‌المللى معاصر مورد اشاره قرار گرفته است. با وجود اینکه ارجاع به مفهوم امنیت در اسناد بین‌المللى و آراى حقوقدانان به کرّات صورت مى‌گیرد، اما تبیین و تشریح این مفهوم در ادبیات حقوقى بین‌المللى تا این اواخر چندان مورد توجه قرار نگرفته و معمولاً آن را مترادف با صلح به شمار مى‌آورند.

وجود ابهام و پیچیدگى در این مفهوم از یک سو و سوء استفاده از آن در عرصه روابط بین‌الملل از سوى دیگر، موجب گردید تا حقوقدانان و علماى روابط بین‌الملل در پى تبیین مفهوم امنیت و زدودن ابهامات آن بر آیند؛ مفهوم امنیت انسانى که در مقابل امنیت دولت مطرح مى‌شود. حاصل و برآیند بخشى از این تلاشها در جهت ابهام زدایى از مفهوم امنیت است.

امنیت انسانى که در واقع عصاره و فرآیند مطالعات انجام شده در دو حوزه امنیت و توسعه انسانى است، آثار و پیامدهاى جدّى در مباحث حقوق بین‌الملل دارد و مى‌تواند نحوه نگرش به بسیارى از مسائل حقوق بین‌الملل را تغییر داده و در عین حال مسائل جدیدى را مطرح سازد که حقوق بین‌الملل ناگزیر از پاسخگویى به آنهاست.

کتاب حاضر یکى از معدود آثار و تألیفاتى است که امنیت انسانى را از دیدگاه حقوق بین‌الملل بررسى و تبیین مى‌کند و در فصول مختلف آن سعى شده جنبه‌هاى گوناگون امنیت انسانى و رابطه آن با مباحث مختلف حقوق بین‌الملل به تفصیل تشریح گردد.

نویسنده کتاب حاضر خانم «باربارا فن تیگرشتروم» موضوع امنیت انسانى و حقوق بین‌الملل را نخست به عنوان موضوع پایان نامه خود در دانشگاه کمبریج برگزید و این کتاب در حقیقت متنِ اصلاح شده و منقّح یافته پایان نامه‌اى است که تحت همین  عنوان در آن ارائه شده است. در اینجا لازم است از مساعدت‌هاى نویسنده و ناشر متن اصلى کتاب در حین ترجمه و همچنین اعطاى اجازه نشر ترجمه حاضر سپاسگذارى کنیم.

به دلیل تازگى موضوع امنیت انسانى و عدم طرح این مباحث در ادبیات حقوق بین‌الملل در ایران، ممکن است مطالب کتاب تا حدى مشکل و مبهم به نظر برسند، اما بایستى متذکر شد که این کتاب براى کسانى که آشنایى نسبى با مسائل حقوق بین‌الملل دارند نگاشته شده، و فرض نویسنده بر آن است که خواننده با مسائل جارى حقوق بین‌الملل معاصر آشنایى کافى دارد.